فاکتور مرطوب‌کننده طبیعی (NMF) چیست؟ سیستم داخلی لایه شاخی پوست

NMF از چه ترکیباتی ساخته شده و منشأ آن چیست؟

پاسخ کوتاه: NMF مجموعه‌ای از مولکول‌های محلول در آب و با وزن مولکولی پایین است که داخل کورنئوسیت‌های لایه شاخی پوست جای گرفته‌اند و از پروتئولیز فیلاگرین به دست می‌آیند. ترکیب تقریبی NMF این‌گونه است: اسیدهای آمینه آزاد ۴۰ درصد، پیرولیدون کربوکسیلیک اسید (PCA) ۱۲ درصد، لاکتات ۱۲ درصد، اوره ۷ درصد، آمونیاک و کراتین ۱.۵ درصد، یون‌های معدنی مانند کلسیم، منیزیم، سدیم، پتاسیم و فسفات ۱۸.۵ درصد، و اسیدهای آلی مانند سیترات و فرمات ۸.۵ درصد. فیلاگرین (پروتئین به‌هم‌پیوندنده رشته‌ها) در لایه گرانولوز به شکل پروفیلاگرین ذخیره می‌شود و هنگام عبور به لایه شاخی، توسط پروتئازها تجزیه شده و همین محصولات تجزیه، اجزای NMF را می‌سازند. در افرادی که جهش ژن FLG دارند و به درماتیت آتوپیک مبتلا هستند، تولید NMF به‌شدت مختل می‌شود و این نقص، پایه مولکولی نارسایی سد دفاعی در این بیماران است.

چه عواملی سطح NMF را کاهش می‌دهند؟

پاسخ کوتاه: پنج عامل اصلی سطح NMF را پایین می‌آورند و هرکدام از مسیر متفاوتی وارد عمل می‌شوند. اول، صابون‌ها و شوینده‌های تهاجمی حاوی سدیم لوریل سولفات (SLS) که تنها ظرف ۳۰ دقیقه افت قابل‌اندازه‌گیری در NMF ایجاد می‌کنند. دوم، محیط کم‌رطوبت (کمتر از ۳۰ درصد رطوبت نسبی) که تبخیر اجزای NMF را تسریع می‌کند. سوم، آسیب اشعه UV که با مختل‌کردن تجزیه فیلاگرین، تولید NMF را کاهش می‌دهد. چهارم، درماتیت آتوپیک و جهش ژن FLG. پنجم، پیری پوست — در افراد بالای ۷۰ سال، سطح NMF به حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد بزرگسالان جوان می‌رسد.^{van Smeden et al., 2014}

ارتباط NMF با TEWL

وظیفه اصلی NMF، پیوند دادن آب است؛ این آب متصل، انعطاف‌پذیری و سرعت لایه‌برداری طبیعی لایه شاخی را تنظیم می‌کند. با کاهش NMF، آب آزاد پوست تبخیر می‌شود، TEWL افزایش می‌یابد، کورنئوسیت‌ها سفت و شکننده می‌شوند و ظاهر خشک و پوسته‌پوسته قابل‌مشاهده می‌گردد.

NMF چه تفاوتی با مرطوب‌کننده‌های معمول دارد؟

پاسخ کوتاه: NMF سامانه‌ای درونی و تولیدشده توسط خود پوست است، درحالی‌که مرطوب‌کننده‌های معمول ترکیباتی بیرونی هستند که عمدتاً به‌صورت سطحی از تبخیر آب جلوگیری می‌کنند. هومکتانت‌های موضعی مانند هیالورونیک اسید آب را از هوا یا لایه‌های زیرین پوست جذب می‌کنند اما نقش پیوند آب درون‌سلولی NMF را به‌طور کامل جایگزین نمی‌کنند؛ اکلوسیوهایی مانند وازلین یا شی‌باتر نیز تنها سرعت تبخیر را کم می‌کنند و خودشان تولیدکننده رطوبت نیستند. مؤثرترین رویکرد، ترکیب هر دو دسته — هومکتانت + اکلوسیو + اجزای مستقیم NMF — است.

چگونه می‌توان از طریق روتین پوستی از NMF حمایت کرد؟

پاسخ کوتاه: حمایت موضعی از NMF از سه مسیر انجام می‌شود. اول، فرمولاسیون‌هایی که مستقیماً حاوی اجزای NMF هستند — اوره، لاکتات، PCA و اسیدهای آمینه در مرطوب‌کننده‌ها. دوم، مواد فعالی که سنتز فیلاگرین را تحریک می‌کنند — نیاسینامید و سرامید بیان فیلاگرین را افزایش می‌دهند. سوم، جلوگیری از هدررفت NMF — مواد اکلوسیو مانند وازلین و شی‌باتر سرعت تبخیر آب و اجزای NMF را کاهش می‌دهند.

اوره، ارزشمندترین جزء NMF

«کرم‌های حاوی ۵ تا ۱۰ درصد اوره هم مستقیماً NMF را تقویت می‌کنند و هم فرایند لایه‌برداری کراتینوسیت‌ها را تنظیم می‌کنند. اوره با خاصیت کراتولیتیک ملایم خود در پوست‌های خشک و هایپرکراتوتیک فایده چشمگیری دارد. نشان داده شده که اوره ۵ درصد طی ۴ هفته میزان TEWL را تا ۲۲ درصد کاهش می‌دهد.»^{Draelos, 2018}

این نشانه‌ها برای شما چه معنایی دارند؟

علم توضیح می‌دهد پوست چگونه کار می‌کند؛ اما احتمالاً شما با یک سؤال مشخص به این صفحه رسیده‌اید. رایج‌ترین نشانه‌ها و دلیل پشت آن‌ها را اینجا کنار هم گذاشته‌ایم:

محدودیت‌های تقویت موضعی NMF

NMF داخل لایه شاخی پوست و از طریق تجزیه پروتئولیتیک فیلاگرین ساخته می‌شود؛ به همین دلیل به‌طور کامل از راه موضعی جایگزین‌شدنی نیست. با این حال، اجزای اصلی آن — اسیدهای آمینه آزاد، PCA، اوره، لاکتات و نمک‌های معدنی — می‌توانند از طریق فرمولاسیون‌های موضعی به لایه شاخی رسانده شوند. این اجزا با افزایش ظرفیت آبرسانی لایه شاخی، اثرات عملی کمبود NMF را کاهش می‌دهند؛ اما مکانیسم تولید طبیعی NMF را احیا نمی‌کنند. در افرادی که جهش ژن FLG دارند، تولید NMF به‌طور دائم پایین است؛ در این گروه، استفاده طولانی‌مدت از فرمولاسیون‌های حاوی اوره و اسید آمینه همراه با مرطوب‌کننده سرامیددار، مؤثرترین راه جبران کمبود سد دفاعی است.

رویکرد سیرل (CIRÈLL)

در رویکرد سیرل (CIRÈLL)، سرامید دیوار لیپیدی بیرونی لایه شاخی را ترمیم می‌کند، درحالی‌که اجزای NMF مخزن آب درونی را پر می‌کنند؛ حمایت هم‌زمان از این دو لایه، تعادل رطوبتی ایده‌آل سد دفاعی را تضمین می‌کند. لایه‌بندی کرم سرامیددار همراه با سرم یا تونر حاوی اوره و PCA دقیقاً بر همین اصل استوار است. سامانه Biomimetic TriBarrier سیرل، سرامید NP، AP و EOP را همراه با کلسترول و اسیدهای چرب آزاد در نسبت مولی طبیعی ۱:۱:۱ ترکیب می‌کند؛ همین نسبت فیزیولوژیک است که اجزای NMF را در تکمیل عملکرد سد دفاعی مؤثرتر می‌سازد. در پوست‌های آتوپیک و مسن که کمبود فعال NMF دارند، فرمولاسیون‌های حاوی اوره به یک ماده اولویت‌دار تبدیل می‌شوند.^{Draelos, 2018}

سوالات متداول

منابع علمی

1. van Smeden J et al. Exp Dermatol. 2014
2. Draelos ZD. J Cosmet Dermatol. 2018

مقالات مرتبط

راهنماهای مرتبط