کۆرنیفایید ئینڤڵۆپ (Cornified Envelope) چیە؟ ڕاستەقینە پارێزەری پێستت
زانیاری خێرا
- کۆرنیفایید ئینڤڵۆپ پۆشاکێکی پرۆتینی زۆر ڕەقە کە لە دەوری هەر خانەیەکی چینی دەرەوەی پێست پێکدێت.
- پێکهاتنی نێوان دوو تا چوار هەفتە دەخایەنێت، و هەر کێشەیەک تێیدا بەریەری پێست بە ڕوونی لاواز دەکات.
- پشتگیری نەک بە یەک بەرهەمی سیحراوی، بەڵکو بە ڕووتینێکی ڕۆژانەی تەواو دەبێت کە شێ و سەلامەتی پێست دەپارێزێت.
کۆرنیفایید ئینڤڵۆپ چیە و لەکوێ هەیە؟
پێستت وەک دیواری خشتێک بیرلێبکەرەوە: هەر 'خشتێک' خانەیەکی مردووی پێستە (بە ناوی خانەی کۆرنیۆسایت)، و ئەم خشتە لە ناوەوە نەرم نییە — بەڵکو بە پۆشاکێکی پرۆتینی زۆر ڕەق دەورگیراوە کە کۆرنیفایید ئینڤڵۆپە. ئەم پۆشاکە شێوەی جێگیر و بەهێزی خانەکە دەبەخشێت بەرامبەر ماڵین و ئاو.
بەبێ ئەم پۆشاکە، خانە دەرەوەکانی پێستت نەرم و لاواز دەبن، و ناتوانن بەرامبەر ماڵینی ڕۆژانە خۆیان بگرن یان ڕێگری لە دەرچوونی ئاو لە جەستەت بکەن.
ئەم پۆشاکە چۆن پێکدێت؟
خانەکانی پێست لە چینی خوارەوەی پێستدا لەدایک دەبن، پاشان بەرەو سەرەوە بەرەو ڕووکار گەشە دەکەن لە گەشتێکدا کە نێوان دوو تا چوار هەفتە دەخایەنێت. لەم گەشتەدا، خانەکە پلە پلە دەگۆڕدرێت و ناوکی خۆی لەدەست دەدات، و پۆشاکی پرۆتینی ڕەق لە دەوریدا پێکدێت.
هەر شتێک بەشێوەیەکی نائاسایی ئەم گەشتە خێرا بکات (وەک لایەن بردنی زۆر یان ماڵینی زۆر) واتای ئەوەیە خانەکان دەگەنە ڕووکار پێش ئەوەی پۆشاکەکەیان تەواو بێت، بۆیە پێستێکی لاوازتر و هەستیارتر دروست دەبێت.
کاتێک ئەم پۆشاکە لاواز دەبێت چی ڕوودەدات؟
کاتێک کۆرنیفایید ئینڤڵۆپ زیانی پێدەگات، پێستت توانای هەڵگرتنی ئاو لەدەست دەدات، بۆیە هەست بە وشکبوون و کێشانەوە و هەندێک جار سووریی و هەستیاریی زیادە دەکەیت. ئەمە بەڵگە ڕاستەقینەیە بۆ ئەوەی لە حاڵەتەکانی وەک ئیگزیما و وشکبوونی توندی پێست ڕوودەدات.
چۆن پشتگیری کۆرنیفایید ئینڤڵۆپی پێستت بکەیت؟
پاراستنی ئەم پۆشاکە پێویستی بە پێکهاتەکانی پشتگیری لە بنیاتنانی پرۆتینی سروشتی پێستە وەک سیرامید و کۆلێسترۆل هەیە، هاوکات لایەن بردنی زۆر و خاوێنکەری توند کە خانەکان پێش کاتیان لادەبات دووری بکەوە.
سیستەمی CIRÈLL "Biomimetik TriBarrier" تایبەت بۆ پشتگیری ئەم بنیاتە سروشتیە دیزاین کراوە، لە جیاتی داپۆشینی کێشەکە تەنها لە ڕووکاردا.
کۆرنیفایید ئینڤڵۆپ و زیادبوونی تەمەن
لەگەڵ زیادبوونی تەمەن، ڕێژەی نوێبوونەوەی خانەکانی پێست خاو دەبێتەوە، کە واتای ئەوەیە پێکهاتنی کۆرنیفایید ئینڤڵۆپی نوێ کاتێکی زیاتری پێویستە. ئەمە یەکێکە لە هۆکارەکانی ئەوەی پێستی کەسانی تەمەن بەرز زیاتر مەیل دەکات بۆ وشکبوون و هەستیاری بەراورد بە پێستی گەنج.
هەروەها بەرهەمهێنانی هەندێک پرۆتینی بنەڕەتی ئەم پۆشاکە پلە پلە کەم دەبێتەوە دوای تەمەنی نزیکەی چل ساڵی، بۆیە چاودێری بەردەوام لە پشتگیری بنیاتی پێست گرنگتر دەبێت هەرچەندە تەمەن زیاتر دەبێت، نەک کەمتر.
ڕەفتاری ڕۆژانە کە زیان بە کۆرنیفایید ئینڤڵۆپ دەگەیەنێت بەبێ ئەوەی هەستی پێبکەیت
ماڵینی بەهێز بە خاولێکی ئەستوور دوای دەردەکردن، یان بەکارهێنانی فڕچەی کارەبایی خاوێنکردنەوە بە بەهێزی زۆر ڕۆژانە، دەتوانێت ئەم پۆشاکە هەستیارە لاواز بکات بەسەر کاتێکدا تەنانەت ئەگەر کاریگەرییەکەت دەستبەجێ هەست پێنەکەیت.
دەردەکردن بە ئاوی زۆر گەرم بۆ ماوەیەکی درێژ بەشێکی چەوری دەوروبەری خانە کۆرنیۆسایتەکان دەتوێنێتەوە، ئەمە وای لێدەکات کۆرنیفایید ئینڤڵۆپ زیاتر مەیل بکات بۆ وشکبوون و شەقبوونی وردی نەبینراو بە چاوی ئاسایی.
ئەم پۆشاکە بەتەنها کارناکات - چەوریەکانی کە خانەکان پێکەوە دەبەستنەوە لە سەرچاوەیەکی جیاوازەوە دێن.
پرسیاری باو
ئایا کۆرنیفایید ئینڤڵۆپ دەکرێت بەخێرایی زیانی پێبگات؟
بەڵێ، لایەن بردنی زۆر یان بەکارهێنانی خاوێنکەری توندی ڕۆژانە دەتوانێت لە چەند ڕۆژێکدا لاوازی بکات، لەکاتێکدا چاکبوونەوەی چەند هەفتەیەک پێویستە.
ئایا هەموو جۆرەکانی پێست هەمان بەهێزی کۆرنیفایید ئینڤڵۆپیان هەیە؟
نەخێر، بەپێی تەمەن و جینیات و دۆخی تەندروستی پێست جیاوازە — پێری و پێستی هەستیار زۆرجار پۆشاکێکی لاوازتریان هەیە.
ئایا مۆیستورایزەرەکان ڕاستەوخۆ کۆرنیفایید ئینڤڵۆپ چاک دەکەنەوە؟
مۆیستورایزەرەکان پرۆتینەکە ڕاستەوخۆ چاک ناکەنەوە، بەڵام ژینگەی گونجاو (شێ و هاوسەنگی) دروست دەکەن کە ڕێگە بە پێستت دەدات پۆشاکێکی نوێی تەندروست بنیات بنێت.
چاکبوونەوەی پۆشاکێکی زیانلێکەوتوو چەند کات دەخایەنێت؟
زۆرجار نێوان دوو تا چوار هەفتە لەگەڵ ڕووتینێکی گونجاو، چونکە ئەمە خولی سروشتی نوێبوونەوەی خانەکانی پێستە.
سەرچاوە زانستیەکان
- Candi E, Schmidt R, Melino G. The cornified envelope: a model of cell death in the skin. Nat Rev Mol Cell Biol. 2005;6(4):328-340.
- Sandilands A, Sutherland C, Irvine AD, McLean WH. Filaggrin in the frontline: role in skin barrier function and disease. J Cell Sci. 2009;122(Pt 9):1285-1294.
- Palmer CN, Irvine AD, Terron-Kwiatkowski A, et al. Common loss-of-function variants of the epidermal barrier protein filaggrin are a major predisposing factor for atopic dermatitis. Nat Genet. 2006;38(4):441-446.
- Elias PM. Structure and function of the stratum corneum extracellular matrix. J Invest Dermatol. 2012;132(9):2131-2133.
- Feingold KR, Elias PM. Role of lipids in the formation and maintenance of the cutaneous permeability barrier. Biochim Biophys Acta. 2014;1841(3):280-294.
- Loden M. Role of topical emollients and moisturizers in the treatment of dry skin barrier disorders. Am J Clin Dermatol. 2003;4(11):771-788.
- Eckhart L, Lippens S, Tschachler E, Declercq W. Cell death by cornification. Biochim Biophys Acta. 2013;1833(12):3471-3480.
- Elias PM, Gruber R, Schmuth M, et al. Current therapeutic challenges in atopic dermatitis: getting the balance right. Expert Rev Dermatol. 2016;10(4):411-421.