TEWL چییە؟ وەرزەی ئاوی ترانسئێپیدێرمال و پێوانەی نهێنی ڕووپۆستی

TEWL چییە و چۆن جیای لە خوێدان دەکەیتەوە؟

TEWL وشەی کورتکراوەی ئینگلیزی "Transepidermal Water Loss" ە، بەیەکتر مانایەکی ئەوەندە ئاسانە: وەرزەی ئاو لە ڕووپۆستەوە بۆ دەرەوە. زۆرجار مرۆڤ ئەمەی بە خوێدان دەهەژمێرێت، بەڵام ئەمە هەڵەیەکی گرنگە. خوێدان پرۆسەیەکی چالاکەی جەستەیە کە بۆ ڕێکخستنی گەرمای جەستە ڕوودەدات. TEWL بەپێچەوانەوە، بەخۆیەوە و بەردەوام ڕوودەدات، حەتا کاتێکیش سەرد دەبیت یان تێکۆشان ناکەیت.

ئەم پرۆسەیە هۆکاری زانستییەکی ئاسانی هەیە: چینەکانی ژێرین ڕووپۆست زۆر ئاوی تێدایە (نزیکەی ٧٠٪)، بەڵام چینی سەرەوە (stratum corneum) کەمتر ئاوی تێدایە (نزیکەی ٢٠-٣٥٪). ئەم جیاوازییە دەبێتە هۆی ئەوەی ئاو بە شێوەی سروشتی لە ژێرەوە بچێتە سەرەوە و لە ڕووپۆستەوە بەرز ببێت. کارەکەی بەریەری چەرم ئەوەیە کە ئەم جریانەی کۆنترۆڵ بکات.

TEWL چۆن پێوەندراو؟ ئامێرەکانی پێوانە

لە کلینیک و تویژینەوەکانی پزیشکی، ئامێرێکی تایبەت هەیە بۆ پێوانەی TEWL کە پێیان دەڵێن "تێوڵمێتر" یان "ئیڤاپۆریمێتر". ئەم ئامێرە نزیک لە ڕووی چەرم دادەنرێت و کۆمەڵێک ئاوی بەرزبووەوەی لە ناوچەیەکی دیاریکراو دادەبەزێنێت. ئەنجامەکە بە گیرامی لە سەرەوە هەر مەتریکێکی چوارگۆشە لە کاتژمێرێکدا دادەنرێت.

ئەمەیان دیاریە کە ئەم پێوانەیە پێویستی بە مەرجی دیاریکراوی هەیە — پژارەکانی ناوەکی ٢٠ تا ٢٢ پلەی سەنتیگریدی گەرمای ژوور، نمیشی نزیکەی ٤٠-٦٠٪، و مرۆڤیش دەبێت نزیکەی نیم کاتژمێر تەنیابیت پێش پێوانەکە. بە بێ ئەم مەرجانە، ئەنجامەکان پشت پێ نایکرێن.

بەریەری ڕووپۆست کاتێک تووشی کێشە دەبێت — TEWL دەمانگێڕێتەوە

TEWL تەنیا ژمارەیەکی زانستی نییە — ئامرازێکی گرنگە بۆ تێگەیشتن لەوەی ڕووپۆست چۆنە. کاتێک کەسێک گیرفانی دەرمیشک یان ئێکزیما هەیەتی، پێوانەکانی TEWL بەرزتر دەبن و بەپێی گرانی نەخۆشییەکەشیان بەرز دەبێتەوە. ئەمەش ئەوەی ئەثبات دەکات کە بەریەری ڕووپۆست نائارامە.

هەروەها کاریگەرییە ڕۆژانەکانی ژیانیشمان بەسەریدا هەن: ئاوخواردن بە مادەی گەڕم، کارکردنی زۆر لەسەر ڕووپۆستی حەساس، دانیشتن لە ژووری گەرم و وشک، هەروەها تاسوچوو — هەموویان دەتوانن TEWL بەرز بکەن. ئەگەر ڕووتایەت وشک دەبیت یان لەدوای شووشت کێشەی ڕووپۆستت هەیە، ئەمانە نیشانەی ئەوەن کە TEWL زۆر بووە.

چۆن TEWL کەمبکەیتەوە؟ ستراتیژەکانی تیمار

پزیشکانی چەرم بۆ داخستنی TEWL و پشتگیری لە بەریەری ڕووپۆست لە چەند ئامرازێک کەڵک دەوێنن. سەرەتا مادەکانی سیرامید — کە لیپیدێکی سروشتی ڕووپۆستە — پشتگیری زۆری لە چینی دەرەوەی چەرم دەکەن و دەتوانن یارمەتی بدەن بەریەر بکرێتەوە. فۆرمیولاکانی تێکەڵ ئەگەر سیرامید و کۆلێستێرۆڵ و ئەسیدی چەوری ئازادیان تێدابێت، دەتوانن ئەنجامی باشتری ببینرێ.

لەگەڵ ئەمەشدا، وەخت و شێوازی دانانی نەرمکەر گرنگە: بەدوای شووشتنەوە لە ماوەی ٢-٣ خولەکدا لە کاتێکدا ڕووپۆست هێشتا نەمیە نەرمکەر بدە — ئەمەش یارمەتی دەدات ئاوی نگەداریت. لە زستان و ناوچە وشکەکاندا، نەرمکەری بنچینەی رووغەن باشتر دیارە لە نەرمکەری بنچینەی ئاو. CIRÈLL فۆرمیولاکانی خۆی لەسەر ئاساسی کەمکردنەوەی TEWL دامەزراندووە، نەک تەنیا نگەداری نمیش.

نیشانەکانی TEWL بەرز — ڕووپۆستت چی دەڵێت؟

TEWL بەردەوام و بێ دەنگ کار دەکات، تەنانەت کاتێکیش ئەمە ببینیت. بەڵام ڕووپۆست خۆی نیشانەی دەدات. ئەگەر بەیانیانی هەست دەکەیت ڕووتایەت تەختایی و سخت دەبێت، ئەمە دەتوانێت نیشانە بێت کە لە شەو TEWL زۆر بووەتەوە. ئەگەر لەدوای شووشتنەوە یان دانیشتنی کات لە باخی سەرد هەست بە وشکیی دەکەیت، بەریەرەکەت پێویستی بە پشتگیری هەیە.

ئەم نیشانانە بە خۆیان نیشانی TEWL بەرز ناکەن بە تەواوی، بەڵام نیشانەی بەهێز دەن. ئەگەر ئەم نیشانانەت بەردەوامن، باشترە لەگەڵ پزیشکی چەرم مشتومڕ بکەیت تا پێوانەی TEWL بۆ بکرێت و پلانی تیماری گونجاو دیاری بکرێت.

سەرباری ئەم پێوانەیە، ئامرازێکی زانستیی تری تەواوکەر کۆرنیۆمیترییە.

پرسیاری باو

زیاتر بزانە