Numuler Egzama (Sikke Şeklinde Egzama) Nedir? Belirtileri ve Nedenleri
Öne Çıkan Bilgiler
- Numuler egzama lezyonları genellikle 1-10 cm çapında, yuvarlak ve keskin sınırlıdır; en sık bacaklar, kollar ve gövdede görülür.
- Hastalık iki farklı yaş grubunda pik yapar: orta yaş ve üzeri erkekler ile daha genç kadınlar.
- Kronik kserozis (aşırı kuruluk) ve bozulmuş cilt bariyeri, numuler egzamanın altında yatan ortak zemindir.
- Nikel, kobalt ve krom gibi metallere duyarlılık bir kısım hastada tetikleyici veya kolaylaştırıcı faktör olarak rol oynar.
- Birinci basamak tedavi, yüksek potensli topikal kortikosteroid ile yoğun emollient bakımının birlikte uygulanmasıdır.
Kollarınızda veya bacaklarınızda sikke şeklinde lekeler mi var?
Belirtilerinizi anlatın, bariyer odaklı bakım önerisi verelim.
Ücretsiz Danışma HattıEcz. Mine Ekber
Numuler Egzama Tam Olarak Nedir?
Numuler dermatit (diskoid egzama olarak da bilinir), kronik veya tekrarlayan seyirli, karakteristik yuvarlak/oval, madeni para şeklinde plaklarla kendini gösteren bir egzama alt tipidir. Lezyonlar genellikle küçük papül ve veziküllerin birleşmesiyle oluşur, zamanla kabuklanabilir ve bazen hafifçe sızıntı yapabilir. En sık alt ekstremitelerde (özellikle baldırlarda) olmak üzere kollarda ve gövdede yerleşir; genellikle simetrik dağılım gösterir.Hardin ve ark., StatPearls, 2024 Hastalık ilk kez 1857'de tanımlanmış olup, güncel derlemeler numuler egzamayı klasik olarak idiyopatik/endojen egzama grubunda sınıflandırırken bazı araştırmacılar bunu atopik dermatitin özgün bir varyantı olarak ele almaktadır.Leung ve ark., 2020
Kimde Daha Sık Görülür?
"Numuler egzama, bimodal bir yaş dağılımı gösterir: orta yaş ve üzeri erkeklerde daha sık rastlanırken, kadınlarda görece daha genç yaşlarda ortaya çıkma eğilimi bildirilmiştir. Atopik dermatitin aksine, numuler egzamalı hastaların çoğunda kişisel veya ailesel atopi öyküsü yoktur; bu da onu ayrı bir klinik antite olarak değerlendirmeyi destekleyen bulgulardan biridir."Hardin ve ark., StatPearls, 2024
Belirtileri Nelerdir?
Numuler egzamanın en belirgin özelliği, sağlıklı deriden keskin sınırlarla ayrılan, 1-10 cm çapında yuvarlak veya oval plaklardır. Başlangıçta küçük, kırmızı papül ve veziküller şeklinde ortaya çıkar; bunlar birleşerek karakteristik "sikke" görünümünü oluşturur. Kaşıntı genellikle şiddetlidir ve gece saatlerinde artabilir, bu da uyku kalitesini olumsuz etkileyebilir. Akut dönemde lezyonlar sızıntı yapıp sarımsı kabuk bağlayabilir; kronikleştikçe kuruyup pullanan, kalınlaşmış (likenifiye) bir görünüme dönüşebilir. Lezyon sayısı birkaç adetten onlarcaya kadar değişebilir ve genellikle bacaklarda, kollarda, el sırtlarında ve gövdede yerleşir.
Nedenleri ve Tetikleyiciler
Kronik Kuruluk ve Bariyer Hasarı
Numuler egzamalı hastaların büyük çoğunluğunda belirgin kserozis (aşırı cilt kuruluğu) mevcuttur ve pek çok vaka kış aylarında, düşük ortam neminde alevlenir. Kuru cilt zemininde epidermal bariyer zayıflar; bu durum alerjen ve iritanların cilde daha kolay nüfuz etmesine, dolayısıyla lokalize inflamasyonun tetiklenmesine zemin hazırlar. Tam patofizyoloji hâlâ net olarak aydınlatılamamış olsa da, güncel görüş numuler egzamayı bozulmuş epidermal bariyer, kronik inflamasyon ve mikrobiyal kolonizasyonun birlikte rol oynadığı bir tablo olarak tanımlamaktadır.Hardin ve ark., StatPearls, 2024
Nikel ve Metal Duyarlılığı
Bir kısım numuler egzama vakasında nikel, kobalt veya krom gibi metallere karşı hipersensitivitenin hastalığın gelişiminde ya da alevlenmesinde rol oynadığı düşünülmektedir. Bonamonte ve arkadaşlarının numuler egzamalı hasta serisinde yaptığı retrospektif çalışma, bu hasta grubunda metal alerjenlere yönelik kontakt duyarlılığın dikkate değer oranda saptandığını göstermiştir; bu bulgu, tedaviye dirençli veya tekrarlayan vakalarda yama testinin neden gündeme geldiğini açıklar.Bonamonte ve ark., 2012 Nikel duyarlılığı genel popülasyonda oldukça yaygın bir kontakt alerjeni olup, klinik değerlendirmede her zaman akılda tutulması gereken bir faktördür.Ahlström ve ark., 2019
Diğer Kolaylaştırıcı Faktörler
Böcek ısırığı, sıyrık veya kimyasal maruziyet gibi lokal cilt travmaları, mevcut bölgede numuler egzama lezyonunun başlamasını tetikleyebilir. Bacaklarda dolaşım bozukluğuna bağlı ödem, bazı topikal antibiyotik kremler, izotretinoin ve interferon gibi bazı ilaçlar da literatürde tetikleyici olarak bildirilmiştir. Sert sabunlar, uzun ve sıcak duşlar, yünlü kumaşlarla temas gibi mekanik ve kimyasal iritanlar da mevcut kuruluk zeminini derinleştirerek alevlenmeye katkıda bulunabilir.
Atopik Egzamadan Farkı
Numuler egzama ile atopik egzama zaman zaman karıştırılsa da birkaç önemli farkla ayrılır. Atopik egzama genellikle çocuklukta başlar, fleksöral bölgeleri (diz ve dirsek içleri) tutar ve kişisel/ailesel atopi öyküsüyle (astım, alerjik rinit) birlikte seyreder. Numuler egzama ise daha çok yetişkinlikte ortaya çıkar, ekstensör yüzeyleri (bacak ön-dış yüzü, kol dışı) tercih eder ve atopi öyküsü daha az belirgindir. Bununla birlikte, atopik dermatitli bazı hastalarda numuler paternde lezyonlar da gelişebilir; bu örtüşme, iki durumun ayırıcı tanısını klinik muayeneyle desteklemeyi gerekli kılar. Egzama tiplerinin genel sınıflandırmasını incelemek, hangi tabloyla karşı karşıya olduğunuzu anlamada yardımcı olabilir.
Tanı Nasıl Konur?
Numuler egzama tanısı büyük ölçüde klinik muayeneyle konur; karakteristik sikke şeklindeki lezyonların görünümü ve dağılımı genellikle tanı için yeterlidir. Ancak lezyonlar bazen tinea corporis (mantar enfeksiyonu), psoriazis veya kontakt dermatit ile karışabileceğinden, şüpheli veya tedaviye dirençli vakalarda dermatolog KOH testi veya biyopsi isteyebilir. Tekrarlayan veya yaygın vakalarda, altta yatan metal duyarlılığını değerlendirmek amacıyla yama testi önerilebilir.Bonamonte ve ark., 2012 Birinci basamak tedavi yüksek potensli topikal kortikosteroid ile yoğun, ceramid ağırlıklı emollient bakımının kombinasyonudur; dirençli vakalarda fototerapi veya sistemik tedaviler gündeme gelebilir.Hardin ve ark., StatPearls, 2024
Sonuç
Numuler egzama, kuru cilt zemininde gelişen, karakteristik sikke şeklinde lezyonlarla seyreden ve atopik egzamadan farklı bir yaş-tetikleyici profiline sahip kronik bir egzama alt tipidir. Doğru tanı, tetikleyicilerin (özellikle kuruluk ve olası metal duyarlılığı) belirlenmesi ve tutarlı bariyer odaklı bakım, belirtilerin kontrol altına alınmasında belirleyicidir.
CIRÈLL, kronik kuruluk zemininde gelişen bu tip durumlarda düzenli, ceramid ağırlıklı bariyer bakımının önemini vurgular. Günlük rutin için Numuler Egzamada Bariyer Odaklı Bakım Rutini yazımıza göz atabilirsiniz.
Sıkça Sorulan Sorular
Numuler egzama nedir?
Numuler egzama, kollarda ve bacaklarda yuvarlak, keskin sınırlı, madeni para şeklinde ve şiddetle kaşınan lezyonlarla seyreden kronik bir egzama alt tipidir; genellikle kuru cilt zemininde gelişir.
Numuler egzama bulaşıcı mıdır?
Hayır, numuler egzama bulaşıcı değildir. Enfeksiyöz bir hastalık değil, cilt bariyeri ve inflamasyonla ilişkili bir egzama alt tipidir.
Numuler egzama ile mantar enfeksiyonu nasıl ayırt edilir?
İkisi görünüm olarak benzeyebilir; dermatolog gerekirse KOH testiyle mantar varlığını dışlayarak kesin ayrım yapar. Kendi kendine ayırt etmeye çalışmak yanıltıcı olabilir.
Numuler egzama neden kışın kötüleşir?
Düşük ortam nemi ve ısıtma sistemlerinin kurutucu etkisi, zaten zayıf olan cilt bariyerini daha da zorlayarak lezyonların şiddetlenmesine yol açabilir.
Nikel alerjisi testi herkese gerekli mi?
Hayır, sadece tekrarlayan veya tedaviye dirençli vakalarda, dermatolog kararıyla yama testi düşünülebilir.
Numuler egzama kalıcı iz bırakır mı?
Doğru tedaviyle genellikle iz bırakmaz; ancak şiddetli veya tekrarlayan vakalarda geçici hiperpigmentasyon (renk değişimi) görülebilir.
Hangi yaş grubunda daha sık görülür?
Bimodal bir dağılım gösterir: orta yaş ve üzeri erkeklerde, kadınlarda ise görece daha genç yaşlarda daha sık bildirilmiştir.
Numuler egzama kendiliğinden geçer mi?
Bazı hafif vakalar zamanla gerileyebilir, ancak çoğu vaka tekrarlayan seyirlidir ve tutarlı bariyer bakımı olmadan alevlenmeler devam edebilir.
Ne zaman dermatoloğa başvurulmalı?
Lezyonlar yayılıyorsa, sızıntı/kötü koku ile enfekte görünüyorsa, ateş eşlik ediyorsa veya evde bakımla 2-3 hafta içinde düzelme olmuyorsa dermatolog değerlendirmesi gereklidir.
Hasan Solmaz
CIRÈLL Formülasyon & İçerik Ekibi
Cilt bariyeri fizyolojisi konularinda CIRÈLL AR-GE ekibiyle birlikte çalisan içerik editoru. Bu sayfadaki bilimsel iddialar PubMed/NCBI üzerinden dogrulanan hakemli kaynaklara dayanir; kaynak listesi asagidadir.
Bilimsel Kaynaklar
- Hardin CA, Love LW, Saleh HM, Farci F. Nummular Dermatitis. StatPearls [Internet]. StatPearls Publishing; 2024.
- Leung AKC, Lam JM, Leong KF, Leung AAM, Wong AHC, Hon KL. Nummular Eczema: An Updated Review. Recent Pat Inflamm Allergy Drug Discov. 2020;14(2):146-155.
- Bonamonte D, Foti C, Vestita M, Ranieri LD, Angelini G. Nummular eczema and contact allergy: a retrospective study. Dermatitis. 2012;23(4):153-157.
- Ahlström MG, Thyssen JP, Wennervaldt M, Menné T, Johansen JD. Nickel allergy and allergic contact dermatitis: A clinical review of immunology, epidemiology, exposure, and treatment. Contact Dermatitis. 2019;81(4):227-241.