AHA و BHA لەگەڵ تاو: چرا پێویستە SPF بەکاربهێنرێت؟
زانیاری خێرا
- AHA و BHA چینی سەرووی پێست نازکتر دەکەن، ئەمەش دەمارگاکانی ژیانداری پێست بەردەستی تاوی UV دەکاتە خوار
- تەرمانی پزیشکی پێستناسی پێشنیاردەکات SPF 30 بە کەمترین ئەندازە و باشتر SPF 50+ بەکاربهێنرێت
- تووشبوون بە تاو بەبێ پاراستن لەکاتی بەکارهێنانی ئەم ئەسیدانەدا دەتوانێت لەکی تاریک ببێتە هۆی ئەوەی مانگانێک بمێنێتەوە
AHA و BHA چی بە پێستەکەت دەکەن؟
AHA — وەک ئەسیدی گلیکۆلیک و لاکتیک — و BHA — وەک ئەسیدی سالیسیلیک — هەردووکیان کار دەکەن بە شێوازێکی جیاواز، بەڵام ئامانجیان یەکە: لابردنی خانەکانی مردووی رووی پێست بۆ ئەوەی پێستێکی تازەتر و ڕووناکتر بچووڵبێتەوە. ئەم پرۆسەیە ڕاستەوخۆ کاریگەری هەیە لەسەر ئاستی هەستیاری پێست لەبەرامبەر تاودا.
کاتێک چینی سەرووی پێست نازکتر دەبێت، تیشکی UV دەتوانێت بە ئاسانی زیاتر بگاتە چینە ژیانداریەکانی پێستەوە. بۆیە خەتری سووتانی تاو و زیانەکانی دیکەی تاو بەرزتر دەبێت — تەنانەت جارێک کە ئەسید بەکارنەهێنرێت جار دوو هەفتەیەک ئەم هەستیاریە دەمێنێتەوە.
ئەگەر لەدوای بەکارهێنانی ئەسیدەکەدا پێستت بە شێوەیەکی نارازیانە بسووتێت، دەکرێت نیشانەی ئەوە بێت کە بەرگی پێستەکەت تووشی زیان بووە — کونسەنتراسیۆنەکە کەمتر بکەوە یان ئارەیەکی بدەیت.
لەکی تاریکی تازەدروستبوو لەدوای بەکارهێنانی ئەسیددا زۆر جار نیشانەی تووشبوون بە تاوی UV بەبێ پاراستنە — ئەمەش دەکرێت مانگانێک بمێنێتەوە.
ئەگەر پێستت دوای بەکارهێنانی ئەسید زیاد وشک بوو و پووستپووستی کرد، ئەمە دەکرێت نیشانەی ئەوە بێت کە بەرگی پێست تەنگ بووە — مۆیستچەرایزەر و کەمکردنەوەی ئەسید پێویستن.
سووری پێستی کە نازیاترە یان زیاتر لەبەرچاوە لەدوای بەکارهێنانی ئەسیددا دەکرێت نیشانە بێت کە پێستەکەت زیاتر لەئاستی ئامادەیی خۆیدا هەستیار بووە — پێشتر پشوو بدە.
چرا FDA و پزیشکە پێستناسەکان بەردەوام SPF پێشنیاردەکەن؟
رێکخراوی FDA ی ئەمریکا پێشتر داواکاری کردووە کە ئەو بەرهەمانەی AHA تێدایە ئاگاداری لەسەر پاکێجەکەیان هەبێت دەربارەی هەستیاری بەرز لەبەرامبەر تاودا. پزیشکانی پێستناس بەگشتی پێشنیاردەکەن کە کەسانی بەکارهێنەری AHA یان BHA لانیکەم SPF 30 بەکاربهێنن، و باشتر ئەوەی هەم لەبەرامبەر UVA و هەم UVB بپارێزێت.
گرینگە بزانیت کە ژمارەی SPF تەنها پاراستن لەبەرامبەر UVB دەپێوێت. بۆ پاراستن لەبەرامبەر UVA — کە هۆکاری سەرەکی پیری زووهاتووی پێست و لەکی تاریکە — دەبێت دوای نمرەی PA++ یان PPD مەیل بگرەوە. بەکارهێنەری ئەسیدانی پێستناسانە دەبێت هەردوو جۆرەکەیان تێدا بووبێت.
خەتری لەک تاریک: کاتێک پێست و تاو تووشی کێشە دەبن
یەکێک لە گەورەترین کێشەکانی تووشبوون بە تاو لەکاتی بەکارهێنانی AHA یان BHAdا ئەوەیە کە لەکی تاریک دروست دەبێت — پزیشکانی پێستناس پێیان دەوترێت PIH. ئەمە ڕووی دەدات کاتێک تاوی UV لەدوای پێلینگدا کاریگەری هەیە لەسەر خانەکانی ڕەنگداری پێست، کە دواتر شوێنی تاریک دەهێڵێتەوە.
کەسانی کە پێستیان تیرەتر یان گەورمە، بەتایبەتی ئەوانەی بە تیپی ئامادەیی پێستیان دەگنە III تا VI، ڕیسکیان بەرزترە. ئەم لەکانە دەتوانن مانگانێک بەڵکو زیاتر بمێننەوە — و دووبارە بەکارهێنانی زیاتری ئەسید دەتەلەبن. باشترین ئامرازی دووری لێکردنەوەی ئەم کێشەیە بەکارهێنانی بەردەوامی SPFە.
چۆن ڕووتینێکی ڕۆژانەی دروست دابمەزرێنم؟
یاساکەی سەرەکی ئەمەیە: ئەسیدەکان شەو بەکاربهێنە، SPF بەیانیان بەکاربهێنە. ئەمە شێوازێکی ئاسانە بۆ ئەوەی هەردووکیانت بەکاربهێنیت بەبێ ئەوەی یەکەمیان کاریگەری یەکەکەی دیکە لاببات. CIRÈLL لەسەر بنەمای ئەم تێگەیشتنەی زانستیدا کار دەکات — پاراستنی بەرگی پێست لەکاتی بەکارهێنانی ئەسیدەکانداش بەقەدری ڕووکارکردن گرینگە.
لە مووسمی هاودا — کە تیشکی UV زۆر بەرزترە — باشە بزانرێت کە بەکارهێنانی AHAیەکی بەرز (لە سەروو %15) کەمتر بکرێت یان تەنها 2-3 جار لە هەفتەیەک بەکاربهێنرێت. ئاگادارکردنەوەی SPF لە ڕۆژدا دوو جار، و بەکارهێنانی کولاو و سێبەر لەکاتی کاتی تاو بەرز (10 بەیانی تا 4 ئێوارە) زیاتر پاراستن دەبەخشێت.
پێستت چی دەڵێت؟ ئەم نیشانانە بناسە
کاتێک پێستت تووشی زیانی تاو یان قوڵکردنی بەرگی پێست دەبێت لەکاتی بەکارهێنانی ئەسیددا، زۆر جار نیشانەی ئاشکرایان دەدات. گۆش دانە ئەو ئاگادارکردنەوانەی پێستەکەت دەیانداتە:
بەپێچەوانەی ئاسیدە لێکۆڵینەوەکراوەکان، ڕێچکەی لایەن بردنی ماڵی بە لیمۆن و سۆدا مەترسیی تەواو جیاوازیان هەیە.
پرسیاری باو
ئایا دەتوانم AHA یان BHA لە ڕۆژ بەکاربهێنم؟
پزیشکانی پێستناس بەگشتی پێشنیاردەکەن ئەم ئەسیدانە شەو بەکاربهێنرێن. ئەگەر لە ڕۆژدا بەکاریانهێنی، دەبێت دوایاندا بەجدی SPF بەکاربهێنرێت — بەڵام باشترین کات شەوەیە بۆ ئەوەی خەتر کەمتر بێت.
SPF چەند پێویستە بەکاربهێنم؟
پزیشکانی پێستناس پێشنیاری لانیکەم SPF 30 دەدەن، و باشتر SPF 50+ی گەورەسپێکترام (broad spectrum) کە هەم UVA و هەم UVB بۆ دابگرێت.
ئایا بەدوای ئەوەیدا کە ئەسید لادەدەم، پێستم بەردەوام هەستیار دەمێنێت؟
بەڵێ، دەکرێت ئەم هەستیاریە یەک تا دوو هەفتەیەک لەدوای وەستانەوە بمێنێتەوە. پێشنیاردەکرێت لەم ماوەیەدا SPF بەکاربهێنرێت.
BHA (ئەسیدی سالیسیلیک) لەبەرامبەر AHAdا کەمتر خەتری هەیە بۆ تاو؟
هەردووکیان دەتوانن پێست هەستیارتر بکەن. بەڵام AHA بەگشتی کاریگەری بەرزتری هەیە لەسەر بەرگی سەرووی پێست — بۆیە بەکارهێنەری هەردووکیان دەبێت SPF بەکاربهێنن.
سەرچاوە زانستیەکان
- Bernstein EF, vd. Glycolic acid treatment increases type I collagen mRNA and hyaluronic acid content of human skin. Dermatol Surg. 1996;22(5):429-433.
- Kligman AM, vd. Salicylic acid as a peeling agent: a comprehensive review. Cutis. 1999;63(5 Suppl):2-20.
- Tang SC, Yang JH. Dual effects of alpha-hydroxy acids on the skin. Molecules. 2018;23(4):863.
- Shaath NA. Ultraviolet filters. Photochem Photobiol Sci. 2010;9(4):464-469.
- Elias PM, Wakefield JS. Skin barrier function. Curr Allergy Asthma Rep. 2014;14(2):419.
- Draelos ZD. Skin care and cosmeceuticals in skin of color. Semin Cutan Med Surg. 2009;28(2):115-119.
- Kornhauser A, vd. The effects of topically applied glycolic acid and salicylic acid on ultraviolet radiation-induced erythema, DNA damage and sunburn cell formation in human skin. J Dermatol Sci. 2010;57(1):70-72.