کرێمی بەریەر چییە؟ چ سوودێکی هەیە و کێ دەبێت بەکاری بهێنێت؟
زانیارییە گرنگەکان
- بەریەری پێست وەک دیوارێکی «خشت و قوڕ» کار دەکات: خانەکان خشتەکانن، تێکەڵەی سیرامید–کۆلێستڕۆل–ترشی چەوری قوڕەکەیە.
- لەو تێکەڵە چەورییانەی بۆ بەریەری زیانلێکەوتوو بەکاردێن، هاوسەنگیی سێ چەورییەکە (1:1:1) چاکبوونەوەی ئاسایی دەهێنێت؛ تەنها یەک چەوری بەتەنها چاکبوونەوە دوادەخات.
- کرێمە شێدارکەرەکان بە سێ شێوە کار دەکەن: ڕاکێشانی ئاو، دروستکردنی پەردەیەک بۆ ڕێگریکردن لە هەڵمبوون، و نەرمکردنی ڕوو؛ کرێمی بەریەر چینێکی چوارەمی چەورییە بنیاتنەرەکان زیاد دەکات.
- گلیسەرین و پانتینۆل لە توێژینەوە کۆنترۆڵکراوەکاندا چاکبوونەوەی بەریەریان خێراتر کردووە و ونبوونی ئاویان کەم کردووەتەوە.
- بۆ پێستی بەریەر-تێکچوو، دوورکەوتنەوە لە بۆن و ئەلکۆلی وشککەر ڕێوشوێنێکی پشتبەستوو بە بەڵگەیە، چونکە لەم پێستانەدا هەستیارەکان ئاسانتر تێدەپەڕن.
با پێکەوە بزانین کرێمی بەریەر بۆ تۆ گونجاوە یان نا.
گلەییەکەت و ئەو بەرهەمانەی بەکاریان دەهێنیت بنووسە؛ دەرمانسازەکەمان وەڵامت دەداتەوە.
هێڵی ڕاوێژی بێبەرامبەردەرمانساز Mine Ekber
کرێمی بەریەر چییە؟
کرێمی بەریەر بەرهەمێکی ڕووکەشە کە ئەو سێ پێکهاتەیە (سیرامید، کۆلێستڕۆل، ترشی چەوری ئازاد) یان پێشەنگەکانیان لەخۆدەگرێت کە چینی چەوریی دەرەوەی پێست پێکدەهێنن، و ئامانجی چاککردنەوەی بەریەری پێستە. گرنگترین ئەرکی چینی دەرەوەی پێست ئەوەیە کە ئاو لە ناوەوە ڕابگرێت و زیانبەخشەکان لە دەرەوە بهێڵێتەوە؛ ئەم ئەرکە لەسەر شانی ئەو چینە چەورییانەیە کە لە نێوان خانەکاندان.Elias، 2005 کاتێک ئەم چینانە تەنک دەبنەوە یان پێکهاتەیان تێکدەچێت، ونبوونی ئاو زیاد دەکات، ماددە بێزارکەرەکان ئاسان تێدەپەڕن و پێست ڕەق، خورانی و سوور دەبێت. ئیشی کرێمی بەریەر لێرەوە دەست پێدەکات: زیاتر لە شێدارکردنی ڕوو، گەڕاندنەوەی ئەو چەورییانەی کەم بوونەتەوە.
لە ڕێنمایی بەریەری پێست باسمان کردووە کە بەریەر چۆن کار دەکات و بۆچی تێکدەچێت؛ پرۆسەی چاکبوونەوەشی لە ڕێنمایی چاککردنەوەی بەریەر بە وردی ڕوونکردووەتەوە.
جیاوازیی نێوان کرێمی بەریەر و کرێمی شێدارکەر
کرێمە شێدارکەرەکان بە یەک یان چەند شێوە کار دەکەن: هەندێکیان (گلیسەرین، ترشی هیالوڕۆنیک) ئاو ڕادەکێشن بۆ چینی دەرەوەی پێست، هەندێکیان (پیترۆلاتوم، دایمێسکۆن) پەردەیەک دروست دەکەن کە هەڵمبوون خاو دەکاتەوە، و هەندێکیشیان نێوان خانەکان پڕ دەکەنەوە و ڕوو نەرم دەکەن.Lynde، 2001 کرێمی بەریەر هەر سێ شێوەکە بەکاردەهێنێت، بەڵام چینێکی چوارەمیش زیاد دەکات: پێدانی ئەو چەورییانەی هەمان پێکهاتەی قوڕی خودیی پێستیان هەیە. ئامانجی بەکارهێنانی کرێمە نەرمکەرەکان لە چارەسەری پێستی وشک و کێشەکانی بەریەردا هەر پڕکردنەوەی ئەم کەمییەیە.Lodén، 2003
| تایبەتمەندی | کرێمی شێدارکەری ئاسایی | کرێمی بەریەر |
|---|---|---|
| ئامانجی سەرەکی | زیادکردنی ئاو و نەرمکردن | بنیاتنانەوەی قوڕی چەوری |
| پێکهاتەی بنەڕەتی | گلیسەرین، HA، ڕۆن، پەردەدروستکەر | سیرامید + کۆلێستڕۆل + ترشی چەوری (+ ڕاکێشەری ئاو) |
| کاتی کاریگەری | هەستی خێرا دوای بەکارهێنان | کەمبوونەوەی پێوانەکراوی ونبوونی ئاو لە 2–4 هەفتەدا |
| بۆ کێ | پێستی ئاسایی و کەمێک وشک | پێستی زیانلێکەوتوو، هەستیار، ئەتۆپیک، بەکارهێنەری پێکهاتەی چالاک |
بۆ وردەکاریی زیاتر: چاککردنەوەی بەریەر و شێدارکردن هەمان شت نین.
کرێمی بەریەر چ سوودێکی هەیە؟ چۆن کار دەکات؟
1. ئەو چەورییانە دەگەڕێنێتەوە کە کەم بوونەتەوە
لە تاقیکردنەوەکاندا دەرکەوتووە کە بەکارهێنانی تەنها سیرامید یان تەنها کۆلێستڕۆل لەسەر بەریەری زیانلێکەوتوو چاکبوونەوە دوادەخات، بەڵام تێکەڵەیەکی هاوسەنگ لە هەر سێ چەوری خێراییی چاکبوونەوەی ئاسایی دەهێنێتەوە.Man و هاوکاران، 1993Man و هاوکاران، 1996 بۆیە کرێمێکی باشی بەریەر تەنها بە «سیرامیددار»بوون بەس ناکات؛ دەبێت هەر سێ چەورییەکە پێکەوە هەڵبگرێت. لە ئەم بابەتەدا ڕوونمان کردووەتەوە بۆچی ڕێژەکە گرنگە.
2. ونبوونی ئاو کەم دەکاتەوە
لە توێژینەوەیەکی ڕێکخراوی کۆنترۆڵکراودا، بەکارهێنانی 7 ڕۆژەی دێکسپانتینۆلی ڕووکەش شێداریی چینی دەرەوەی پێستی زیاد کردووە و ونبوونی ئاوی بە شێوەیەکی بەرچاو کەم کردووەتەوە.Gehring & Gloor، 2000 گلیسەرینیش وای کردووە بەریەر دوای زیانی دەرزی و ماددەی پاککەرەوە خێراتر چاک ببێتەوە.Fluhr و هاوکاران، 1999 ئەم دوو یارمەتیدەرە، لەگەڵ سێ چەورییەکەدا، پێکهاتەی ستانداردی کرێمی بەریەرن.
3. بەرگەگرتنی پێست زیاد دەکات
هەرچەندە بەریەر بەهێزتر بێت، ئەو سووتان و سوورییەی پێکهاتە چالاکەکان (ڕەتینۆل، AHA/BHA و ڤیتامین C) دروستی دەکەن کەمتر دەبێتەوە؛ بۆیە کرێمی بەریەر وەک «چینی پاراستن» لەگەڵ ئەم پێکهاتانە بەکاردێت. لە بابەتی تێکەڵە دۆستانەکانی بەریەر دەتوانیت بزانیت چۆن چین بە چین بەکاریان بهێنیت.
4. سووڕی خوران–خوراندن دەشکێنێت
لە پێستی ئەتۆپیکدا ڕێژەی سیرامیدی چینی دەرەوەی پێست بەراورد بە پێستی ساغ زۆر کەمترە، و ئەم کەمییە وەک یەکێک لە هۆکارە بنەڕەتییەکانی وشکی و تێکچوونی بەریەر ناسێنراوە.Imokawa و هاوکاران، 1991 تێکەڵەیەکی چەوریی سیرامید-زاڵ لە ئەگزیمای منداڵاندا هەم پێوانەکانی بەریەر و هەم دۆخی نەخۆشەکانی باشتر کردووە.Chamlin و هاوکاران، 2002
کێ دەبێت کرێمی بەریەر بەکاربهێنێت؟
- پێستی ڕەق، پەڕەپەڕە و سوور: ئەمە سێ نیشانەی باوی تێکچوونی بەریەرە؛ بە 10 نیشانە خۆت تاقی بکەرەوە.
- ئەوانەی ڕەتینۆل، AHA/BHA یان بێنزۆیل پێرۆکساید بەکاردەهێنن: وەک چینی پاراستن دوای پێکهاتە چالاکەکە.
- پێستی ئەتۆپیک، ئەگزیما و ڕۆزاسیا: وەک بنەمای چاودێریی ڕۆژانە لەگەڵ چارەسەری پزیشکدا؛ بڕوانە ڕێنمایی پێستی ئەتۆپیک.
- پێستی چەور بەڵام بێ ئاو: زۆریی ڕۆن لاوازیی بەریەر دەشارێتەوە؛ کرێمێکی بەریەری سووک گونجاوە. چۆن دەزانیت؟
- پێست دوای کردارە جوانکارییەکان: دوای پیلینگ، لەیزەر و مایکرۆنیدلینگ؛ بڕوانە 48 کاتژمێری یەکەم دوای مایکرۆنیدلینگ.
- ئەو پێستەی لەژێر فشاری زستان، کۆندیشن و شوشتنی زۆری دەستدایە.
بۆ پێستێکی ساغ و بێ گلەیی، کرێمی بەریەر پێویست نییە؛ بەڵام کاتێک دەست بە بەکارهێنانی پێکهاتە چالاکەکان دەکەیت، زیادکردنی وەک پارێزەر کێشەکانی بەرگەگرتن کەم دەکاتەوە.
لە کرێمی بەریەردا چی دەبێت هەبێت و چی نابێت؟
- دەبێت هەبێت: Ceramide NP/AP/EOP، cholesterol، سەرچاوەیەکی ترشی چەوریی ئازاد (وەک ترشی لینۆلییک) یان پێشەنگی سیرامید وەک phytosphingosine؛ گلیسەرین و پانتینۆل؛ بۆ پێستی هەستیار ئێکتۆین یان مادێکاسۆساید.
- نابێت هەبێت: بۆن (parfum/fragrance)، ئەلکۆلی وشککەر (alcohol denat.)، ڕۆنە بۆنخۆشەکان، مێنتۆل و ترشی چڕی بەهێز.
هەستیاریی بەرامبەر بۆن لە خەڵکی ئاسایی 0.7–2.6% و لەو نەخۆشانەی تاقیکردنەوەی پێستیان بۆ کراوە 5–11%ە؛Reeder، 2020 لە پێستی بەریەر-تێکچوودا ماددە هەستیارەکان ئاسانتر تێدەپەڕن، بۆیە بەرهەمێکی بۆندار کە بانگەشەی «چاککەرەوە»ی دەکات لەگەڵ ئامانجی خۆیدا ناکۆکە. لە ڕێنمایی خوێندنەوەی INCI هەنگاو بە هەنگاو ڕوونمان کردووەتەوە کە چۆن لەیبڵ بخوێنیتەوە؛ بۆ هەموو پێوەرەکانی هەڵبژاردنیش بڕوانە ڕێنمایی هەڵبژاردنی باشترین کرێمی بەریەری پێست.
کرێمی بەریەر چۆن بەکاردەهێنرێت؟
پاککردنەوە: پاککەرەوەیەکی pH-هاوسەنگ و بێ سەلفات؛ ئاوی گەرم و سوێنەوە نا.
کاتی بەکارهێنان: کاتێک پێست کەمێک شێدارە، بەیانی و ئێوارە.
ڕیزبەندی: بەیانی: پاککردنەوە ← سیرۆم (ئەگەر هەیە) ← کرێمی بەریەر ← SPF. ئێوارە: پاککردنەوە ← پێکهاتەی چالاک (ئەگەر هەیە) ← کرێمی بەریەر.
ماوە: کرێمێکی نوێی بەریەر بۆ ماوەی 2–4 هەفتە تاقی بکەرەوە، بێ ئەوەی بەرهەمێکی نوێی تر زیاد بکەیت.
هەموو پرۆتۆکۆلی بەکارهێنان: بەکارهێنانی کرێمی بەریەر هەنگاو بە هەنگاو. لە ڕۆژژمێری چاکبوونەوە هەفتە بە هەفتە ڕوونمان کردووەتەوە کە کەی چاوەڕێی ئەنجام بکەیت.
ئەم نیشانانە بۆ تۆ چی دەگەیەنن؟
قوڕی چەوری تەنک بووەتەوە و ئاو خێرا دەڕوات؛ کرێمی بەریەر یەکەم هەنگاوە.
بەرگەگرتنی پێست کەم بووەتەوە؛ پێکهاتە چالاکەکان ڕابگرە و 2 هەفتە تەنها کرێمی بەریەر بەکاربهێنە.
ڕاکێشەری ئاو بەتەنها ناتوانێت ئاو ڕابگرێت؛ چەوریی بنیاتنەر پێویستە.
دۆخی چەور–بێ ئاو؛ کرێمێکی بەریەری سووک هەڵبژێرە.
پرسیارە باوەکان
کرێمی بەریەر بە کورتی چییە؟
ئەو کرێمە شێدارکەرەیە کە سیرامید، کۆلێستڕۆل و ترشی چەوری دەگەڕێنێتەوە بۆ پێست، ونبوونی ئاو کەم دەکاتەوە و بەرگەگرتن بەرامبەر کاریگەرییە دەرەکییەکان دەگەڕێنێتەوە.
کرێمی بەریەر چ سوودێکی هەیە؟
ئەو چەورییە بنیاتنەرانە تەواو دەکات کە کەم بوونەتەوە، ونبوونی ئاو کەم دەکاتەوە، بەرگەگرتن زیاد دەکات و سووڕی خوران–وشکی دەشکێنێت.
ئایا کرێمی بەریەر هەموو ڕۆژێک بەکاردێت؟
بەڵێ؛ بەکارهێنانی ڕێکوپێکی بەیانی و ئێوارە لە بەکارهێنانی کاتی و چڕ کاریگەرترە.
ئایا کرێمی بەریەر بۆ پێستی چەور گونجاوە؟
گونجاوە؛ لە پێستی چەوریشدا بەریەر دەتوانێت لاواز بێت. دەبێت فۆرمولێکی سووک و کەم-پەردەدروستکەر هەڵبژێردرێت.
کرێمی بەریەر لە چەند کاتێکدا کار دەکات؟
ڕەقی لە چەند ڕۆژێکدا کەم دەبێتەوە؛ کەمبوونەوەی بەردەوامی ونبوونی ئاو زۆرجار بە بەکارهێنانی ڕێکوپێکی 2–4 هەفتە دەردەکەوێت.
ئایا کرێمی بەریەر لەگەڵ ڕەتینۆل بەکاردێت؟
بەڵێ؛ بەکارهێنانی کرێمی بەریەر دوای ڕەتینۆل بێزارکردن کەم دەکاتەوە. زیادکردنی بۆ ڕووتینەکەت 2 هەفتە پێش دەستپێکردنی ڕەتینۆل بەرگەگرتن زیاد دەکات.
ئایا لە جیاتی کرێمی بەریەر ڤازلین بەکاردێت؟
ڤازلین پەردەدروستکەرێکی بەهێزە و ونبوونی ئاو کەم دەکاتەوە، بەڵام ئەو سیرامید و کۆلێستڕۆلە ناگەڕێنێتەوە کە کەم بوونەتەوە. بۆ پاراستنی کورتخایەن گونجاوە؛ بۆ چاککردنەوەی بنیاتی فۆرمولێکی چەوریدار پێویستە.
ئایا بۆ ساوا و منداڵان کرێمی بەریەر بەکاردێت؟
کرێمە سیرامید-زاڵ و بێ بۆنەکان لە ئەگزیمای منداڵاندا لێکۆڵینەوەیان لەسەر کراوە؛ بەڵام بۆ ساوایان دەبێت لەگەڵ پزیشکی منداڵان یان پزیشکی پێست ڕاوێژ بکرێت.
ئایا کرێمی بەریەر لەژێر مێکئاپدا بەکاردێت؟
بەڵێ؛ چینێکی تەنک بەکاربهێنە و 2–3 خولەک چاوەڕێ بکە هەڵیبمژێت، پاشان SPF و مێکئاپ بەکاربهێنە.
کێ نابێت کرێمی بەریەر بەکاربهێنێت؟
ئەوانەی هەستیاریی ناسراویان بەرامبەر یەکێک لە پێکهاتەکانی هەیە. ئەگەر نەخۆشیی چالاک یان برینی کراوە هەیە، سەرەتا دەبێت لەگەڵ پزیشک ڕاوێژ بکرێت.
سەرچاوە زانستییەکان
- Elias PM. Stratum corneum defensive functions: an integrated view. J Invest Dermatol. 2005.
- Lynde CW. Moisturizers: what they are and how they work. Skin Therapy Lett. 2001.
- Lodén M. Role of topical emollients and moisturizers in the treatment of dry skin barrier disorders. Am J Clin Dermatol. 2003.
- Man MQ, Feingold KR, Elias PM. Exogenous lipids influence permeability barrier recovery in acetone-treated murine skin. Arch Dermatol. 1993.
- Man MQ, et al. Optimization of physiological lipid mixtures for barrier repair. J Invest Dermatol. 1996.
- Gehring W, Gloor M. Effect of topically applied dexpanthenol on epidermal barrier function and stratum corneum hydration. Arzneimittelforschung. 2000.
- Fluhr JW, et al. Glycerol accelerates recovery of barrier function in vivo. Acta Derm Venereol. 1999.
- Imokawa G, et al. Decreased level of ceramides in stratum corneum of atopic dermatitis. J Invest Dermatol. 1991.
- Chamlin SL, et al. Ceramide-dominant barrier repair lipids alleviate childhood atopic dermatitis. J Am Acad Dermatol. 2002.
- Reeder MJ. Allergic contact dermatitis to fragrances. Dermatol Clin. 2020.
ڕێنمایییە پەیوەندیدارەکان
بابەتە پەیوەندیدارەکانی بلۆگ
کرێمی چاککردنەوەی پارێزەری پێستی CIRÈLL
بنەماکانی زانستی پارێزەری پێست کە لەم بابەتەدا باسکراون، بناغەی دانانی فۆرمولی CIRÈLL Biomimetic Tribarrier Cream پێکدەهێنن.
بینینی بەرهەم