کرێمی رۆژ و کرێمی شەو: کاریگەریان لەسەر بەریەری پێست ئایا راستی جیاوازە؟
زانیاری خێرا
- پێست لە کاتی رۆژ لە دژی هەوای دەرەوە و تیشکی خۆر بەریار دەبێتەوە، لە شەودا چاکسازی دەکات
- ئەنزیمە گرینگەکانی دروستکردنی چەربایەکانی پێست لە شەودا زیاتر چالاک دەبن
- هەر چەند بەریەری پێست لاوازتر بێت، ئەوەندەش جیاکردنەوەی کرێمی رۆژ و شەو گرینگتر دەبێت
پرسیارت هەیە؟
ڕاستەوخۆ پەیوەندیمان پێوە بکە.
لە ڕێگەی واتسئاپەوە پەیوەندیمان پێوە بکەدەرمانساز ماین ئەکبەر
ساعەتی بیۆلۆژیی پێست: چۆن رۆژ و شەو جیاوازن؟
پێست تەنها لەلایەن مەغزەوە کنترۆڵ نابێت، بەڵکو خودی خانەکانی پێست — وەکو کەراتینۆسیت و فیبرۆبلاست — ساعەتێکی بیۆلۆژیی سەربەخۆیان هەیە. ئەم ساعەتە بۆ نزیکەی ٢٤ کاتژمێر دەگەڕێتەوە و دیاری دەکات کە کاتی بەشداری کردنی خانەکان، چاکسازی DNA، و دروستکردنی چەربایە پازداربەکان کەی بێت.
لە کاتی بەیانیدا، ئاستی هۆرمۆنە پاراستنەکانی لەش بەرز دەبێتەوە و پێست دەچێتە دۆخی بەریاری. لە شەودا بەپێچەوانەوە، پێست دەچێتە دۆخی چاکسازی و تازەکردنەوە. ئەمەش واتایەکی زۆر گرینگی هەیە بۆ ئەوەی کرێمەکانمان چۆن دابین بکەین.
بەریەری پێست چییە و کرێمەکان چۆن پشتگیریی دەکەن؟
بەریەری پێست وەک "خشت و لەک" وەسف دەکرێت: خانە مردووەکانی ئەستریتۆم کۆرنیومەکە خشتەکانن، و چەربایەکانی وەکو سیرامید، کۆلیستیرۆڵ و ئیسیدە چەربایە ئازادەکان لەکەکانن کە خشتەکان بە یەکتر دەبەستن. ئەگەر ئەم لەکانە بەهەم بچن، ئاوی زیاتر لە پێستەوە دەفریتێت و مادە مەزرێنەکان ئاسانتر دەتوانن بچنە ناوەوە.
کرێمی رۆژ دەبێت بەرپرسیاریەتی پاراستنی بەریەر لە هەوای دەرەوە هەبێت: تیشکی خۆر، گەردوغوبار و کثافاتی هەوا. کرێمی شەو دەبێت زیاتر تەرکیبە ئەوەکانی هەبێت کە یارمەتی دروستکردنەوەی چەربایەکانی بەریەر دەدەن، چونکە لە شەودا ئەنزیمەکانی پێست بۆ ئەم کارە زیاتر ئامادەن.
کرۆنۆبیۆلۆژی و پێست: زانست چی دەڵێت؟
لێکۆڵینەوەکانی کرۆنۆبیۆلۆژی — یەعنی زانستی ساعەتی بیۆلۆژیی لەش — نیشانیان داوە کە بەریەری پێست لە ماوەی ٢٤ کاتژمێردا بەرز و بەرد دەبێت. ئاست دەفریتانی ئاو لە پێستەوە لە کاتی بەیانیدا کەمتر و لە شەودا کەمێک زیاتر دەبێت، ئەمەش پەیوەندیی رستەیەکی هەیە بە دۆرەی دروستکردنی چەربایەکانی بەریەر.
لێکۆڵینەوەکان نیشانیان داوە کە ئەنزیمی گرینگی دروستکردنی سیرامید — کە یەکێک لە گرینگترین چەربایەکانی بەریەرە — لە شەودا زیاتر چالاک دەبێت. بۆیە دابینکردنی تەرکیبە پشتگیرەکانی بەریەر لە شەودا، لەلایەکی بیۆلۆژیکییەوە، کارامەتر دەبێت.
بۆ کام جۆری پێست جیاکردنەوەی کرێمی رۆژ و شەو زیاتر پێویستە؟
هەموو جۆری پێست بە یەک شێوە ئەم جیاوازییانە هەست نادەکاتەوە. پێستی هەستیار و پێستی کە بەریەرەکەی لاواز بووە، زیاتر پێویستی بە ئەم جیاکردنەوەیە هەیە. چونکە لە کاتی رۆژدا زەرەری بەریەر زیاتر بیریکێتەوە، و شەودا ئەم زەرەرە بەتەواوی چاک نابێتەوە. ئەم جۆرە پێستانە پێویستیان بە کرێمی رۆژی کارامەیە کە بەریەر لە دژی هەوای دەرەوە بپارێزێت، و کرێمی شەوی بەهێز کە چاکسازی بکات.
بەپێچەوانەوە، پێستی چەور و بێ هەستیاریی تایبەت، ئەگەر بەریەرەکەی بەهێز بێت، دەتوانێت لە کات جیاوازیی زیاد نەبینێت. CIRÈLL لە دروستکردنی بەرهەمەکانیدا ئەم جۆرە جیاوازییەی پێستی پێکهاتە لەخۆ گرتووە تا پشتگیری بەریەر لە هەر دۆخێکدا زیاتر کارامە بێت.
کاتێک جیاکردنەوەی کرێمی رۆژ و شەو پێویست نییە؟
بەڵێ، هەندێ حاڵەت هەیە کە تەنها یەک کرێمی بەریەر بەکارهێنان بەس دەکات. بۆ نموونە، کەسانێک کە لە ناوخانەدا دەژین و کەمتر بەرگەری هەوای دەرەوەن، یان کەسانێک کە پێستێکی ئاسایی و بەریەرێکی بەهێزیان هەیە، لەوانەیە پێویستیان بە جیاکردنەوەی زۆر نەبێت. گرینگترین ئەوەیە کە کرێمەکە بەرپرسیاریەتی دابینکردنی بەریەر هەبێت، جا رۆژ بێت یان شەو.
بەڵام ئەگەر پێستت هەستیارە، یان زمستانیش بێت کە هەوا وشکە، یان کاردەکەیت لە دەرەوە — ئەوسا جیاکردنەوەی کرێمی رۆژ و شەو یارمەتیت دەدات کە بەریەری پێستت لە هەر کاتێکدا باشترین پشتگیریی وەربگرێت.
پرسیارێکی تری باو لەم بارەیەوە: مۆیستورایزەر یان زەیتی ڕوو؟
کۆتایی
پێست لە کاتی رۆژ لە دژی هەوای دەرەوە و تیشکی خۆر بەریار دەبێتەوە، لە شەودا چاکسازی دەکات. بۆ هەر پرسیارێکی زیاتر دەربارەی پێویستیی تایبەتیی پێستت, دەتوانیت هەمیشە پەیوەندی بە دەرمانسازمان ماین ئەکبەرەوە بکەیت لە ڕێگەی واتسئاپەوە.
پرسیاری باو
کرێمی رۆژ و شەو چی جیاوازیان لەیەکتر هەیە؟
کرێمی رۆژ زیاتر بۆ پاراستنی بەریەر لە هەوای دەرەوە دروست دەکرێت، لە کاتێکدا کرێمی شەو تەرکیبە چاکسازکەرەکانی زیاتر دەبێت کە یارمەتی نۆژەنکردنەوەی پێست لە کاتی خەوەدا دەدەن.
ئایا دەتوانم کرێمی شەو لە کاتی رۆژ بەکاربهێنم؟
پێشنیار نییە. کرێمی شەو زۆرجار قەڵەوترە و پاراستنی تیشکی خۆری تێدا نییە. بەکارهێنانی لە کاتی رۆژ لەوانەیە خووای پێست زیاد بکات و پاراستنی پێویست دابین نەکات.
سیرامید چییە و بۆچی گرینگە؟
سیرامید جۆرێک چەربایە کە بەشێکی گرینگی بەریەری پێستە. یارمەتی دەدات ئاو لە پێستدا بمێنێتەوە و بەریەر لە دژی مادە مەزرێنەکان بپارێزێت. کەمبوونی ئاستی سیرامید دەتوانێت وشکی و هەستیاریی پێست زیاد بکات.
ئایا پێستی چەور پێویستی بە کرێمی شەو هەیە؟
بەڵێ، تەنانەت پێستی چەوریش پێویستی بە دابینکردنی ئاو و پشتگیریی بەریەری هەیە. دیفرەنسی ئەوەیە کە پێستی چەور پێویستی بە فۆرمۆلاسیۆنێکی سووکتر هەیە کە ئۆلی تێدا کەمتر بێت.
ئایا دەتوانم تەنها یەک کرێم بۆ هەر دوو کاتی رۆژ و شەو بەکاربهێنم؟
ئەگەر پێستت ئاسایی و بەریەرێکی بەهێزت هەیە، یەک کرێمی باش لەوانەیە بەس بکات. بەڵام بۆ پێستی هەستیار یان وشک، جیاکردنەوەی کرێمی رۆژ و شەو کارامەتری زیاتری هەیە.
چۆن بزانم کرێمەکەم گونجاوە یان نا؟
ئەگەر لە کاتی رۆژ پێستت زۆر خشک یان چەور دەبێت، یان لە شەودا هەستی کشش و وشکیت دەبێت، ئەوا لەوانەیە کرێمەکەت گونجاو
سەرچاوە زانستیەکان
- Plikus MV et al. Local circadian clock gates cell cycle progression of transient amplifying cells during regenerative hair cycling. Proc Natl Acad Sci USA. 2013;110(23):E2106-15.
- Matsui MS, Misra N. Skin circadian clock and the impact of circadian disruption. Skin Pharmacol Physiol. 2019;32(4):183–191.
- Yosipovitch G et al. Time-dependent variations of the skin barrier function in humans: transepidermal water loss, stratum corneum hydration, skin surface pH, and skin temperature. J Invest Dermatol. 1998;110(1):20–23.
- Elias PM. Skin barrier function. Curr Allergy Asthma Rep. 2008;8(4):299–305.
- Schade N et al. Ultraviolet B radiation-induced immunosuppression: molecular mechanisms and cellular alterations. Photochem Photobiol Sci. 2005;4(9):699–708.
- Verdier-Sévrain S, Bonté F. Skin hydration: a review on its molecular mechanisms. J Cosmet Dermatol. 2007;6(2):75–82.
- Fluhr JW et al. Glycerol and the skin: holistic approach to its origin and functions. Br J Dermatol. 2008;159(1):23–34.