چەند کاتێک دەکات بریکاری بەریەر چاک ببێتەوە؟ خەتی کاتی ڕاستەقینە
زانیاری خێرا
- خراپبوونی بەریەر زۆر جار لە تواناکانی ژیانی ئاساییدا سەرچاوەی دەگرێت، وەک زۆر شوشتنی پێست یان بەکارهێنانی پاككەرە توندەکان
- کاتی چاکبوونەوە لە کەسێکی تر جیاوازە — هەندێ کەس لە چەند هەفتەدا باشتر دەبن، هەندێک دیکە کاتی زیاتریان دەوێت
- بەرپرسایەتییەکی گرنگ ئەوەیە کە مەرجی خراپکردنی بەریەر لادەبرێت — بەبێ ئەوە، پێست ناتوانێت بچێتە ئەستەمی چاکبوونەوە
پرسیارت هەیە؟
ڕاستەوخۆ پەیوەندیمان پێوە بکە.
لە ڕێگەی واتسئاپەوە پەیوەندیمان پێوە بکەدەرمانساز ماین ئەکبەر
بەریەری پێست چییە و بۆچی خراپ دەبێت؟
پێست چەند چین هەیە، بەڵام دەرەوەترین چینەکەی — کە ناوی "ستراتوم کۆرنیوم" یان کەوارەی دەریی دەلێن — وەک چەپەرێک کار دەکات. ئەم چینە لە خانەی مردوو و چەوری تایبەتیەکانی دەوری گرتووەکان پێکدێت و هەر دوانیان تووایەتی هەموو شتێک دەکات کە تری دەچێتەوە. کاتێک ئەم چینە خراپ دەبێت، ئاو زیاتر لە پێستەوە دەچێت — کەسانی پزیشکی ئەمە "TEWL" یان "لەدەستدانی ئاوی رووی پێست" دەناوێن — و پێست دەستپێدەکات گەرم، گرژ، یان سووڕاندنی تێدا دەهەست بکات.
مەرجی زۆری ئەم خراپبوونانە لە خولیاکانی ئاساییمان پیداتایە: زۆر شوشتن، بەکارهێنانی پاككەرەی توند، ئالکۆلی زۆر لە ئاماژەکاندا، گەشتکردن لە ئاوهەوای گەرمەوە بۆ سارد، یان بەکارهێنانی ئەو کەمیکەلانەی کە پێستەکەت تاب نایانەوێت. باشترین مژدە ئەوەیە کە ئاگاداربوون لە نیوانەکانی زووترەوە، کاتی چاکبوونەوە باشتر دەبێت.
ئەگەر چەند خولەکی دوای شوشتنی پێستت گرژبوونی ئەحساس دەکەیت، ئەمە نیشانەی ئەوەیە کە پێست ئاوی پێویستی بەخۆ ناگرێت و بەریەرەکەت کارا نییە.
پێستی کە بەریەرەکەی خراپ بووە بۆ بەرهەمە ئاساییەکانیش واکنشی نیشان دەدات — بەتایبەت بۆ ئەو بەرهەمانەی کە پێشتر کێشەی پێیانەبوو.
ئەگەر پێستەکەت تووچی یان کەمدانی ناسکیت لێ دەبینیت، ئەمە نیشانەیەکی ئاشکرایە کە چەوری لازمەکانی بەریەر کەمن.
پێست لە کاتی خراپبوونی بەریەردا کارا دەبێت بۆ هەر شتێکی دەرەوە، بۆیە ئەحساسی گەرمی یان نەستەمی زیادەکردوو دەکرێت بینراوی بکەیت.
چاکبوونەوە چەند کاتێک دەکات؟
وەڵامی ئەم پرسیارە بەپێی قەبارەی خراپبوونەکە جیاواز دەبێت. خراپبوونی سووک — وەک گرژبوونی کەمتر و کەمێک سووڕاندن — زۆر جار لە دوو تا سێ هەفتەدا چاک دەبێتەوە، بەمەرجێک کە مەرجی خراپکردنەکانت لادەبەیت. خراپبوونی ناوەندی، کەچی گرژبوونی زۆر و سووڕاندنی دیاریکراو، دەکرێت هەتا دوو مانگ کات بخوات. خراپبوونی توند بەرپرسایەتی کاتی درێژتری هەیە — هەشت تا دوانزە هەفتە یان زیاتر — و پشتیوانیی پزیشکی پێویست دەبێت.
گرنگترین شت ئەوەیە: ئەگەر مەرجی خراپکردنەکە بەردەوام بێت، پێست ناتوانێت بچێتە ئەستەمی چاکبوونەوە. بۆیە پێش هەر شتێک، ئەوانەی کە بەریەرەکەی خراپ دەکەن دەبێت لادەبرێن.
کام شتێک کاریگەری لەسەر ئەم کاتەدا هەیە؟
دوو کەسی بە یەک جۆر خراپبوونی پێست، کاتی جیاواز لە چاکبوونەوەدا دەبینن — ئەمەش سروشتییە. تەمەن رۆڵێکی گرنگ هەیە؛ لە تەمەنی ٢٥ سالدا، خانەی پێستی بە خێراترین ئاستی خۆیانی نوێ دەکەنەوە، بەڵام ئەم خێراییە بەتەمەنی دەسووڕێتەوە. کەسانی بەرزی تەمەن دەکرێت پێویستیان بە ماوەی درێژتری چاکردنەوەی بەریەر هەبێت و بۆیە تیرێژبوونی ڕوتینەکەیان زیاتر گرنگە. جگە لە تەمەن، جۆری پێست، ئاوهەوا و جینەتیک — تەواو — لە کاتی چاکبوونەوەدا کاریگەرن.
مەوسم و ئاوهەوای دەوروبەریشت چاوی بگرە: لە زستانداخۆی هەوا و گەرمای ناوژووری زیاد، پێست ئاوی زیاتر لەدەست دەدات و ئەستەمی چاکبوونەوە سەختتر دەبێت.
لە کاتی چاکبوونەوەدا چی بکە و چی مەکە؟
دەم بەریەرەکەت خراپ بوو، ڕوتینەکەت پێویستە سادەتر ببێت. پێش هەموو شتێک، ئەو تولانەی کە پێستەکەت هەستی تۆختر ناساندنی بە کار دەهێنیت — وەک ڕەتینۆل، تورشی AHA و BHA، ئەسید C بە ڕێژەی بەرز، و بینزویل پیرۆکساید — بۆ ماوەی چاکبوونەوەکە وریابوون. ئەم تولانە باری زیادەتری لەسەر پێست دەخەن لە کاتێکدا کە پێویستی بە ئارامی هەیە.
لە جیاتی ئەوانە، تەمەرکز بکە لەسەر پاككردنەوەی نەرم، چەوری بادانی باش — وەک سیرامید، گلیسیرین و شی باتر — و پاراستن لە تووی ئافتاب. ئەگەر لە دوو تا سێ هەفتەدا باشبوونی نەبینی، پزیشکی پێست بپرسە.
چۆن زانی پێستەکەت هێشتا لە ئەستەمی چاکبوونەوەدایە؟
هەندێ نیشان هەن کە دەیانگەیەنێت بەریەری پێستەکەت هێشتا بەتەواوی چاک نەبووەتەوە. کاتێک پێستت دوای شوشتن بە خێرایی سووڕاندن یان گرژبوونی ئەحساس دەکەیت، ئەمە نیشانەی ئەوەیە کە پێست ئاوی پێویستی بەخۆ ناگرێت. ئەگەر لە دەمی ڕووی شووکردن یان لەدایکبوونی تووچی ببینیت، ئایا بەریەرەکەت پشتیوانیی بیشتری دەوێت.
ئەو بریکاریانەی کە دایکبووی بیناتەوە — سووڕاندن، گرژبوون، تووچی — پێیانگووترین ئاشکراکەرانی بارودۆخی بەریەرەکەتن. ئەگەر چەند نیشانیان تێداتدا، ئەوا پێستەکەت هێشتا لە ئەستەمی چاکبوونەوەدایە و پێویستی بە سابوورییە.
لە ماوەی چاککردنەوەدا، گرنگە دووریی لەو ڕەفتارانە بکەیتەوە کە زیان بە بەریەرت دەگەیەنن.
بۆ وردەکاریی قووڵتر چاکردنەوەی بەریەر بە ڕاستی چەند کات دەخایەنێت؟ ڕێبەری هەفتە بە هەفتەە.
کۆتایی
خراپبوونی بەریەر زۆر جار لە تواناکانی ژیانی ئاساییدا سەرچاوەی دەگرێت، وەک زۆر شوشتنی پێست یان بەکارهێنانی پاككەرە توندەکان. بۆ هەر پرسیارێکی زیاتر دەربارەی پێویستیی تایبەتیی پێستت, دەتوانیت هەمیشە پەیوەندی بە دەرمانسازمان ماین ئەکبەرەوە بکەیت لە ڕێگەی واتسئاپەوە.
پرسیاری باو
ئایا دەکرێت شەوێک بەریەری پێست چاک ببێتەوە؟
نەخێر، ئەمە مومکن نییە. حەتتا خراپبوونی سووک زۆر جار پێویستی بە دوو تا سێ هەفتە هەیە. جەستە کاتی دەوێت خانە نوێکانی درووست بکات و چەوری پێویستی دانانەوە بکات.
ئایا دەکرێت لە کاتی چاکبوونەوەدا مەیکئەپ بکەم؟
باشترە بۆ ماوەی چاکبوونەوەک
بریکاری بەریەر بەپێچەوانەی کێشەی کەمتر چەند کاتێک دەکات چاک ببێتەوە؟
زۆرجار بریکاری بەریەری سەرووی پێست دەکرێت لە نێوان ٣ تا ٧ ڕۆژدا چاک ببێتەوە، بەڵام ئەمە گەرەکە باخچەی پێستەکە باش بپارێزرێت.
ئایا خەوتن لەسەر شووینی بریکاریەکە کاریگەری لەسەر چاکبوونەوەکە دەبێت؟
بەڵێ، خەوتن لەسەر شووینی بریکاریەکە دەکرێت ببێتە هۆی دیرکردنی چاکبوونەوە، چونکە پێداچوونەوەی بەردەوامی ئەو شووینە دەکرێت توانای چاکبوونەوەی پێستەکە کەمتر بکات.
ئایا خۆرئاوا کاریگەری لەسەر چاکبوونەوەی بریکاری بەریەر دەبێت؟
بەڵێ، خۆرئاوا گەنەراڵەکی دەکرێت پرۆسەی چاکبوونەوەکە درێژتر بکاتەوە و دەکرێت ببێتە هۆی ماندنی شووینی ئەو بریکارییە.
سەرچاوە زانستیەکان
- Proksch E, Brandner JM, Jensen JM. The skin: an indispensable barrier. Exp Dermatol, 2008.
- Elias PM. Skin barrier function. Curr Allergy Asthma Rep, 2008.
- Choi EH, Man MQ, Xu P, et al. Stratum corneum acidification is impaired in moderately aged human and murine skin. J Invest Dermatol, 2019.
- Elias PM, Feingold KR. Skin barrier defects. Dermatol Ther, 2006.
- Meckfessel MH, Brandt S. The structure, function, and importance of ceramides in skin and their use as therapeutic agents in skin-care products. J Am Acad Dermatol, 2014.
- Elias PM. Stratum corneum defensive functions: an integrated view. J Invest Dermatol, 2006.
- Ghadially R, Brown BE, Sequeira-Martin SM, et al. The aged epidermal permeability barrier. Structural, functional, and lipid biochemical abnormalities in humans and a senescent murine model. J Clin Invest, 1995.