ڤیتامینی E (توکوفێرۆل) و بەندی چەرم: ئەنتیئۆکسیدەنت یا چاکەرەوە؟
زانیاری خێرا
- ڤیتامینی E لە چەربییدا تەئەشش دەبێت و دەتوانێت بە ئاسانی ناو چەرمەوە بچێت
- تەنها یەک دەرکەوتنی ناوەند بە تیشکی خۆر دەتوانێت ئاستی ڤیتامینی E لە چەرم تا نیوەکەیان کەم بکاتەوە
- ڤیتامینی E و C کە پێکەوە بەکار بێن، کاریگەریان لە پارێزگاری لە تیشک زیاتر دەبێت لە کە جودا جودا بەکار بێن
پرسیارت هەیە؟
ڕاستەوخۆ پەیوەندیمان پێوە بکە.
لە ڕێگەی واتسئاپەوە پەیوەندیمان پێوە بکەدەرمانساز ماین ئەکبەر
ڤیتامینی E چییە و بۆچی گرنگە بۆ چەرم؟
ڤیتامینی E ناوی کیمیاییەکەی "توکوفێرۆل" ە و لە ڕاستیدا خێزانێکە لە هەشت جۆر مۆلێکیوڵ. ئەوەی لە دەرماتۆلۆجیدا زۆرتر بەکاردێت "ئەلفا-توکوفێرۆل" ە. چونکە لە چەربییدا تەئەشش دەبێت، دەتوانێت لەگەڵ رووننی سروشتی چەرم بچووێتە ناوەوە و تا لایەی جووریانی چەرم دەگات.
لە چەرمی تەندروستدا، بەشێکی گرنگ — ئەگەرچی بچووکیش بێت — لەو چەربییانەی بەندی چەرم پێکدێنن ئەلفا-توکوفێرۆلە. ئەم خەزینەیە بە زووی لە بەرامبەر تیشکی خۆر، قیراوبووی هەوا، دووکەڵی جگەرە و ئۆزۆنی شارەکان کەم دەبێتەوە. بەم هۆیەوە، گەیاندنی ڤیتامینی E لە دەرەوەوە بە سەرووی چەرم — بەتایبەتی بۆ کەسانی ناو شار و کەسانی تەمەنی زیاتر — زۆر گرنگ دەبێت.
چۆن ڤیتامینی E دژی زیانی ئازاد کار دەکات؟
ئازادە رادیکاڵەکان — مۆلێکیوڵە زیانبەخشەکان — دەتوانن زنجیرەیەک لە زیانی ناو شانەکانی چەرم دەستپێ بکەن کە پێی دەڵێن "لیپید پێرۆکسیداسیۆن". ڤیتامینی E لەناو پەردەی شانەکاندا جێگیر دەبێت و ئەم زنجیرەیە دەبڕێت پێش ئەوەی زیان گەورە بێت. بۆیەش پێی دەڵێن "ئەنتیئۆکسیدەنتی زنجیربڕ".
کە توکوفێرۆل کارێکی ئەمەی کرد، خۆی دەگۆڕێت بە شێوەیەکی کەم چالاک. ئەمەیە کە ڤیتامینی C دادەپەڕێتەوە: دەتوانێت ڤیتامینی E "دووبارە بار بکاتەوە" و چالاکییەکەی بگەڕێنێتەوە. ئەم کارکردنی یەکجارەکەی دوو ڤیتامین لەگەڵ یەکدا بنەمای زانستییە بۆ ئەوەی بەکارهێنانیان پێکەوە کاریگەرتر بێت لە کە جودا جودا بەکار بێن.
ڤیتامینی E لە چاکەرەوەی بەندی چەرمدا چ رۆڵێکی هەیە؟
بەندی چەرم وەک ئەم دیوارەیەیە کە لە دەرەوە بەرامبەر زیان و لە ناوەوە دژی دەچوونی ئاوی چەرم دەستەبەر دەبێت. پێوانەیەکی باو هەیە بۆ ئەوەی بزانین ئەم بەند چەندە باشە: "TEWL" یان دەچووی ئاوی ترانزیپیدێرماڵ — ئەوقەی ئاوی چەرم لە ڕێگای چەرمەوە هەڵدەچێت. کە ڤیتامینی E بە سەرووی چەرم بەکار بێت، لەوانەیە چاکەکاری لە ڕیزبەنداوی چەربییەکانی چەرم بکات و ئاستی ئەم دەچوونەی ئاو کەم بکاتەوە.
بەم شێوەیە، ڤیتامینی E نە تەنها دژی زیانی ئازاد کار دەکات، بەڵکو یارمەتیدەری ئەوەیش دەبێت کە چەرم تری خۆی پارێزگاری بکات. ئەوەندە پرسیار نییە "ئەنتیئۆکسیدەنتە یان چاکەرەوە؟" — دوو کاریگەریەکەی يەک بەر يەکی دەخوازێت.
جۆرەکانی ڤیتامینی E: کام فۆرم بۆ چەرم باشترە؟
لە هەشت جۆری ڤیتامینی E، چوار جۆری "توکوفێرۆل" و چوار جۆری "توکۆتریئۆنۆل" هەن. لە بەرهەمە دەرماتۆلۆجییەکاندا زۆرترین بەکارهێنان بۆ "ئەلفا-توکوفێرۆل" ە، چونکە لە ناو چەرم و خوێن چالاکترینیانە و کەمترینیش لە لایەی زانستەوە تاقیکرایەوە.
فۆرمەکانی تر وەک گاما و دێلتا-توکوفێرۆل لەوانەیە لە بارودۆخی دیاریکراوی چەرمدا سوودەکانی تایبەت بەخۆیان هەبێت، بەڵام زانیاری کافی هێشتا کۆنەکراوە نییە. ئاشنابوون بە ئەم جۆرانە یارمەتیت دەدات کە کاتی کڕینی بەرهەمی چەرم، پیلەی ئۆردەری بابەتەکان باشتر تێبگەیت.
بەکارهێنانی ڤیتامینی E پێکەوە لەگەڵ بەشدارییەکانی تر
ڤیتامینی E کە تەنها بەکار بێت، باشە — بەڵام کاتێک لەگەڵ ڤیتامینی C و ئاسیدی فێرووڵیک تێکەڵ دەبێت، کاریگەریی پارێزگاری لە تیشکی خۆر زۆر بەرزتر دەبێت. لەوانەیە ئەم تێکەڵە دژی پەیداکردنی خانەی سووتاوی خۆر و زیانی DNA-ی چەرم توانایەکی زیاتر نیشان بدات لە کە هەریەکەیان تەنها بەکار بێت. گرنگیشی هەیە بزانین: بۆ مانەوەی ئەم کاریگەرییەوە، پاکێجی بەرهەمەکە دەبێت لە رووی هەوا و ڕووناکی دور بێت.
CIRÈLL لە سیستەمی Biomimetik TriBarrier ەکەیدا ڤیتامینی E لەگەڵ بەشدارانی تری بەندی چەرم تێکەڵ کردووە بەو شێوەیەی کە هەریەک پشتگیری ئەوی تر بکات — بۆ ئەوەی ناو فۆرمیوولەکەدا کاریگەری زیاتر نیشان بدات. ئامانجی سەرەکی ئەم بەرهەمانە بوونی بناغەیەکی ئاسایی بۆ چەرمە، نەک تەنها دارویەکی کاتی.
لەناو هەمان خێزانی دژە ئۆکسیدانەکاندا، کۆئێنزایم Q10یش شایانی ناسینێکی جیایە.
بابەتێکی تری تەندروستی پەیوەست بە پێستەوە ئایا کۆلێسترۆلی بەرز نیشانە لەسەر پێست دەردەخاتـە.
دژە ئۆکسیدانێکی تری دەستکردی بەهێز ئیدێبینۆنـە.
دژە ئۆکسیدانێکی تر کە بەهێزترە ئاستاکسانتین چیەە.
کۆتایی
ڤیتامینی E لە چەربییدا تەئەشش دەبێت و دەتوانێت بە ئاسانی ناو چەرمەوە بچێت. بۆ هەر پرسیارێکی زیاتر دەربارەی پێویستیی تایبەتیی پێستت, دەتوانیت هەمیشە پەیوەندی بە دەرمانسازمان ماین ئەکبەرەوە بکەیت لە ڕێگەی واتسئاپەوە.
پرسیاری باو
ڤیتامینی E بۆچی بۆ چەرم گرنگە؟
چونکە یارمەتی دەدات بەند و پارێزی چەرم ئەستوورتر بێت، دژی زیانی ئازادی ژینگەیی کار دەکات و لەوانەیە تری چەرم باش بکات.
ڤیتامینی E دەتوانێت تەنها بەخۆی بەکار بێت؟
بەڵێ دەکرێت، بەڵام لەگەڵ ڤیتامینی C بەکارهێنانی لەوانەیە کاریگەرتر بێت، چونکە ڤیتامینی C یارمەتی "دووبارە چالاک کردنەوەی" ڤیتامینی E دەکات.
تیشکی خۆر ئاستی ڤیتامینی E لە چەرم کەم دەکاتەوە؟
بەڵێ، لەوانەیە تەنها یەک دەرکەوتنی ناوەند بە تیشک ئاستی ئەلفا-توکوفێرۆل لە چەرم زۆر کەم بکاتەوە. بۆیەش بەکارهێنانی بەرهەمی تری ڤیتامینی E سوودمەندە.
جیاوازی نێوان جۆرەکانی ڤیتامینی E چییە؟
ئەلفا-توکوفێرۆل چالاکترین و باوترین جۆرە و زیاتر لە چەرمی مرۆڤدا دەردەکەوێت. جۆرەکانی تر لەوانەیە تایبەتمەندییەکانی جیاوازیان هەبێت، بەڵام زۆربەی بەرهەمەکان لە ئەلفا-توکوفێرۆل پشت دەبەستن.
ئایا ڤیتامینی E لە بەرهەمی چەرمدا پارێزگاری لە خۆر دەدات؟
ڤیتامینی E بە تەنهای خۆی SPF نییە و شوێنی کرێمی خۆر نагرێت
سەرچاوە زانستیەکان
- Keen MA, Hassan I. Vitamin E in dermatology. Indian Dermatol Online J. 2016;7(4):311–315.
- Thiele JJ, Ekanayake-Mudiyanselage S. Vitamin E in human skin: Organ-specific physiology and considerations for its use in dermatology. Mol Aspects Med. 2007;28(5-6):646–667.
- Nachbar F, Korting HC. The role of vitamin E in normal and damaged skin. J Mol Med (Berl). 1995;73(1):7–17.
- Lin FH, Lin JY, Gupta RD, et al. Ferulic acid stabilizes a solution of vitamins C and E and doubles its photoprotection of skin. J Invest Dermatol. 2005;125(4):826–832.
- Dreher F, Maibach H. Protective effects of topical antioxidants in humans. Curr Probl Dermatol. 2001;29:157–164.
- Zussman J, Ahdout J, Kim J. Vitamins and photoaging: do scientific data support their use? J Am Acad Dermatol. 2010;63(3):507–525.
- Packer L, Weber SU, Rimbach G. Molecular aspects of alpha-tocotrienol antioxidant action and cell signalling. J Nutr. 2001;131(2):369S–373S.