مینۆپۆز و بەریەری چەرم: کەمبوونی ئێستروجین چی دەگەیەنێت؟
زانیاری خێرا
- ئێستروجین بەریەری چەرم بەرپاداری دەکات — کاتێک کەم دەبێت، بەریەریش خراپ دەبێت
- سێرامید گرنگترین لیپیدە لەناو چەرمدا، و مینۆپۆز دەیکاتێت کەم ببێت
- کەمبوونی شێ لە ڕووی چەرم (TEWL) یەکێکە لە ئاشکراترین کاریگەرییەکانی مینۆپۆز لەسەر چەرم
پرسیارت هەیە؟
ڕاستەوخۆ پەیوەندیمان پێوە بکە.
لە ڕێگەی واتسئاپەوە پەیوەندیمان پێوە بکەدەرمانساز ماین ئەکبەر
ئێستروجین چۆن کاری لەسەر چەرم دەکات؟
ئێستروجین هۆرمۆنێکی گرنگە کە لەناو چەرمدا رۆڵی سەرەکی هەیە — نە تەنها بۆ جوانی، بەڵکو بۆ تەندروستی خودی چەرمیش. ئەم هۆرمۆنە یارمەتی دەدات کە خانەکانی چەرم باش گۆڕان بکەن، چربیە پێویستەکان دروست بکرێن، و شێ لە چەرمدا بمێنێتەوە. کاتێک مینۆپۆز دێت و ئێستروجین کەم دەبێت، ئەم کارکردە گرنگانە لاواز دەبن.
بەشێکی سەرەکی ئەم کاریگەرییە ئەوەیە کە دروستکردنی سێرامید — جۆرێک لە چربی سروشتی چەرم — کاو دەکاتەوە. ئەم چربییانە وەک "ملاتی" نێوان خانەکانی چەرم کارئەنجام دەدەن، و کاتێک کەم دەبن، بەریەری چەرم وەک دیوارێک دەبێت کە شەقەی تێدایە.
چەرمێک کە پێشتر ئاسایی بوو دەکرێت لە مینۆپۆزدا زۆر کوور بێت — ئەمە ناڕاستەوخۆ دەگەڕێتەوە بۆ کەمبوونی سێرامید و چربی سروشتی چەرم.
مینۆپۆز دەتوانێت چەرم بەرامبەر ئەو بەرانبەرانەی دەرەوەوە هەستیارتر بکات کە پێشتر گرفتی دروست ناکردن.
بەشێک لە هەستی گەرمیی ڕوو لە مینۆپۆزدا پەیوەندی بە لاوازبوونی بەریەری چەرم و کەمبوونی کنترۆڵی ئێستروجینەوە هەیە.
TEWL زۆرتر بوون — واتە دەرچوونی زیاتری شێ لە چەرم — دەتوانێت بەردەوام کریژان و ناڕاحەتی دروست بکات.
سێرامید چییە و بۆچی ئەقدەری گرنگە؟
سێرامید جۆرێک لە چربی سروشتییە کە نزیکەی نیوەی لیپیدەکانی رووی چەرم (stratum corneum) پێک دەهێنێت. کارکردی سەرەکیی کۆنترۆڵکردنی دەرچوونی شێ لە چەرمە. مینۆپۆز ئەم مادەیە کەم دەکاتەوە، و ئەمەش تەنها کوربوون نییە — بەریەری چەرم بەسستر دەبێت، ئاگرگرتن ئاسانتر دەبێت، و چەرم بەرامبەر شتی ئازاردەرەوە هەستیارتر دەبێت.
لەنێو جۆرەکانی سێرامیددا، سێرامید ١ و سێرامید ٣ (کە لە لیستی پێکهاتەکان بەنوێنەری Ceramide NP و Ceramide AP ناودەبرێن) زیاتر لە هەموو جۆرەکانی تر کەم دەبن لە کاتی مینۆپۆزدا. ئەم دوو جۆرە بۆ ڕیزبەندی ڕاستی چربیەکان لە نێو چەرمدا زۆر پێویستن.
دەستدانی شێ لە چەرم — ئەم گرفتە چۆن دروست دەبێت؟
متخەسسانی چەرم پێوانەیەکیان هەیە بۆ پشکنینی بەریەری چەرم، پێی دەڵێن TEWL — واتە چەقەی دەرچوونی شێ لە ڕووی چەرم. مینۆپۆز دەتوانێت ئەم ئاستەش بەرزتر بکات، چونکە ئێستروجین لە ئاسایی یارمەتی دەدات کە شێ لە ناو خانەکانی چەرمدا باش گواستراوەبێت، و کاتێک کەم دەبێت، ئەم سیستەمەش لاواز دەبێت. ئەمەش دەبێتە هۆی بازنەیەکی نەباش: کوربوون، کریژان، زیانی بەریەر، و دوبارە کوربوونی زیاتر.
بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئەمە، دوو ئاستی لەوانەیە یارمەتیدەر بن: یەکەم، بەکارهێنانی مادەی کێشانەوەی شێ وەک ئەسیدی هایالورۆنیک، گلیسیرین، و پانتینۆل کە شێ دەکێشنەوە بۆ ناو چەرم. دووەم، بەکارهێنانی لیپیدی وەک سێرامید و ئێمۆلیەنت کە ئەو شێیە لەناو چەرمدا دادەگرن و پەردەی پاراستنی لەسەر دادەنێن.
هەستیاریی زیادە و ئاگرگرتن لە مینۆپۆزدا
ئێستروجین تەنها بەریەری چەرم بەرپادار ناکات — خاسیەتی دژی ئاگرگرتنیشی هەیە. کاتێک کەم دەبێت، چەرم بەرامبەر بەرانبەرەوەی دەرەوەوە — وەک موادی ئەوەندەی تووند نەبوون یان خۆرئاوا — هەستیارتر دەبێت. ئەمەش دەتوانێت خۆی بە سووڕبوون، گەرمی هەست کردن، یان ئاگرگرتنی ئاسان نیشان بدات.
لەبەر ئەم هۆیەوە، پسپۆڕان پێشنیار دەکەن کە لە مینۆپۆزدا ڕوتینی چەرمداری سادەتر بێت و سەرکێشی زیادە بۆ پێکهاتەی نوێ و تووند نەبێت. ئامانج ئەوە بێت کە بەریەری چەرم باشتر بکرێت — نەک تاقیکردنەوەی مادەی نوێ کە دەتوانن زیاتر زیان بگەیەنن.
مایکرۆبیۆمی چەرم و مینۆپۆز — پەیوەندییەکی ئازارگەر
گۆڕانکارییەکانی هۆرمۆن تەنها لیپیدەکانی چەرم گۆڕان ناکەن، بەڵکو ئاستی pH ی چەرمیش دەگۆڕن. چەرمی تەندروست pH ی نێوان ٤.٥ تا ٥.٥ دەبێت، بەڵام مینۆپۆز دەتوانێت ئەم ئاستە بەرزتر بکات. ئەمەش دژوارییەکی نوێ دروست دەکات: باکتیریای سوودمەند لەناو چەرم کەم دەبێت، و باکتیریای ئازاردەر ئاسانتر دەتوانن گەشە بکەن. ئەمەش دەتوانێت تووژانی پوست، ئاگرگرتنی ئیگزیمایی، یان سووڕبوونی زیادە هۆی بێت.
قۆناغێکی هۆرمۆنی تەواو جیاواز کە شایانی ڕێبەرییەکی تایبەتە: چاودێری سەلامەت لە دووگیانیدا.
قۆناغی تێپەڕبوونی پێش ئەم گۆڕانە پێویستی بە تێگەیشتنێکی جیاواز هەیە: پێش وەستانی مانگانە و پێست.
گۆڕانکاریی هۆرمۆنی هاوشێوە بەڵام لای پیاوان ئاندرۆپۆز و پێستی پیاوانیە.
کۆتایی
ئێستروجین بەریەری چەرم بەرپاداری دەکات — کاتێک کەم دەبێت، بەریەریش خراپ دەبێت. بۆ هەر پرسیارێکی زیاتر دەربارەی پێویستیی تایبەتیی پێستت, دەتوانیت هەمیشە پەیوەندی بە دەرمانسازمان ماین ئەکبەرەوە بکەیت لە ڕێگەی واتسئاپەوە.
پرسیاری باو
مینۆپۆز چۆن بەریەری چەرم تێکدەدات؟
مینۆپۆز کەمبوونی هۆرمۆنی ئێستروجین دەهێنێت، ئەم هۆرمۆنە یارمەتی دروستکردنی چربی سروشتی چەرم — بەتایبەتی سێرامید — دەدات. کاتێک ئەم چربییانە کەم دەبن، بەریەری چەرم لاواز دەبێت و شێ ئاسانتر دەچێتەوە دەرەوە.
سێرامید چییە و بۆچی گرنگە لە مینۆپۆزدا؟
سێرامید جۆرێک لە چربی سروشتی چەرمە کە نزیکەی نیوەی لیپیدەکانی رووی چەرم پێکدەهێنێت. کارکردی سەرەکیی ئەوەیە کە شێ لە چەرمدا دادەگرێت. مینۆپۆز ئەم مادەیە کەم دەکاتەوە، ئەمەش دەبێتە هۆی کوربوون و هەستیاریی زیادەی چەرم.
چەرمی مینۆپۆزی چۆن چاودێری بکەم؟
پسپۆڕان پێشنیار دەکەن کە لە ئاگرکەرەوە و مادەی تووند دوور بکەوتەوە، پاککەرەوەی نەرم بەکار بهێنرێت، و مادەی وەک سێرامید، ئەسیدی هایالورۆنیک، و پانتینۆل بەکارهێنرێن. ئەم مادانە یارمەتی بەریەری چەرم د
سەرچاوە زانستیەکان
- Shah MG, Maibach HI. Estrogen and skin: An overview. Am J Clin Dermatol, 2001.
- Verdier-Sévrain S, Bonté F. Skin hydration: a review on its molecular mechanisms. J Cosmet Dermatol, 2007.
- Feingold KR. The outer frontier: the importance of lipid metabolism in the skin. J Lipid Res, 2009.
- van Smeden J, Bouwstra JA. Stratum Corneum Lipids: Their Role for the Skin Barrier Function in Healthy Subjects and Atopic Dermatitis Patients. Curr Probl Dermatol, 2016.
- Mao-Qiang M, Feingold KR, Elias PM. Exogenous lipids influence permeability barrier recovery in acetone-treated murine skin. Arch Dermatol, 1993.
- Thornton MJ. Oestrogens and ageing skin. Dermatoendocrinol, 2013.
- Chen YE, Fischbach MA, Belkaid Y. Skin microbiota–host interactions. Nature, 2018.
- Farage MA, Miller KW, Elsner P, Maibach HI. Intrinsic and extrinsic factors in skin ageing: a review. Int J Cosmet Sci, 2008.